شهر سوخته

تاریخ نگارش: ۱۳ بهمن ۱۳۹۸

تاریخ بروزرسانی: ۲۸ بهمن ۱۴۰۴

شهر سوخته یکی از شگفت‌انگیزترین تمدن‌های جهان باستان و جاهای دیدنی ایران است که رازهای آن هنوز پژوهشگران را شگفت‌زده می‌کند. این شهر بدون دیوار دفاعی، با نظم اجتماعی و دانش پیشرفته تصویری متفاوت از تمدن ایران باستان ارائه می‌دهد. اگر به تاریخ، تمدن شهر سوخته و کشفیات باستان‌شناسی شهر سوخته ایران علاقه دارید، ادامه مقاله را حتما بخوانید.

معرفی شهر سوخته

شهر سوخته یکی از کهن‌ترین و شگفت‌انگیزترین محوطه‌های باستانی ایران است که در استان سیستان و بلوچستان قرار دارد. این شهر در هزاره‌های چهارم و سوم پیش از میلاد شکل گرفت و در اوج خود، وسعتی حدود ۲۸۰ هکتار داشت که نزدیک به ۱۲۰ هکتار آن دارای بقایای باستانی قابل مشاهده است. شهر سوخته روی مجموعه‌ای از تپه‌های طبیعی با ارتفاع ۱۲ تا ۱۸ متر بنا شد و حیاتش به رود هیرمند و دریاچه هامون وابسته بود و به دلیل دسترسی به منابع آب، یکی از مهم‌ترین دولت‌شهرهای عصر برنز به شمار می‌آمد.

ساختار پیشرفته شهری، وجود شبکه دفع فاضلاب با لوله‌های سفالی، مهرهای اداری و تقسیم‌بندی مشخص فضاهای مسکونی، صنعتی و گورستان، از توسعه‌یافتگی کم‌نظیر این تمدن حکایت دارد. این محوطه باستانی با وسعتی حدود ۲۸۰ هکتار، امروز یکی از ارزشمندترین جاذبه‌های تاریخی ایران است که در سال ۲۰۱۴ میلادی (۱ تیر ۱۳۹۳)  به عنوان میراث جهانی ایران ثبت شده در یونسکو ثبت جهانی شد.

• قدمت شهر سوخته زابل: ۵۰۰۰ سال
• نژاد مردم شهر سوخته: ترکیبی از نژاد مدیترانه‌ای و نژاد آسیای جنوبی

شهر سوخته کجاست؟

شهر سوخته در جنوب شرق ایران و در استان سیستان و بلوچستان قرار دارد. این شهر باستانی در حاشیه جاده زابل به زاهدان واقع شده است. شهر سوخته در دل دشت سیستان و در نزدیکی دلتا رود هیرمند شکل‌گرفته و زمانی در مجاورت دریاچه پر آب هامون قرار داشته است. موقعیت جغرافیایی این شهر آن را به نقطه‌ای کلیدی در مسیر ارتباطی میان شبه‌قاره هند، شرق فلات ایران و میان رودان تبدیل کرده بود. این مسیر هم تجارت و هم تبادل فرهنگ و دانش را ممکن می‌کرد. نزدیکی به مرز افغانستان و قرارگیری در لبه شمال غربی دلتای قدیمی هیرمند، به این منطقه هویتی خاص داده است.

• آدرس شهر سوخته: استان سیستان و بلوچستان، شهرستان هامون، بخش مرکزی، دهستان لوتک، هشت کیلومتری جنوب شهر جدید رامشار

مسیر دسترسی به شهر سوخته سیستان

برای رسیدن به شهر سوخته زابل بهترین و نزدیک‌ترین شهر است. به همین دلیل بهتر است در قدم اول خود را از هر نقطه کشور به زابل برسانید. در ادامه از زابل وارد جاده زابل به زاهدان شوید و مسیر جنوب را ادامه دهید. پس از عبور از چشم‌اندازهای خشک و دشت‌های باز سیستان، تابلوهای راهنما شما را به سمت شهر سوخته سیستان و بلوچستان هدایت می‌کنند. این مسیر آسفالته است و معمولا کمتر از ۱ ساعت زمان می‌برد.

بهترین زمان بازدید از شهر سوخته زابل

بهترین زمان بازدید از شهر سوخته زابل اوایل تا اواسط پاییز است. زمانی که گرمای شدید منطقه کم شده و هوا برای گشت‌وگذار در فضای باز مناسب است.

این سایت باستانی در یکی از خشک‌ترین نواحی ایران قرار دارد و آب‌وهوای آن گرم و خشک است؛ به صورتی که در تیرماه دما تا ۴۵ درجه سانتی‌گراد بالا می‌رود و وزش باد‌های شدید باعث ایجاد طوفان شن می‌گردد.

نام اصلی شهر سوخته سیستان و بلوچستان چیست

نام شهر سوخته یک نام تاریخی متاخر است و به دوره زندگی مردم این تمدن باستانی برنمی‌گردد. پژوهش‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد این نام حدود ۱۵ سال پیش وارد منابع مکتوب شد، زمانی که لایه‌های خاکستر در اطراف محوطه توجه پژوهشگران را جلب کرد. نخستین‌بار یک افسر و پژوهشگر بریتانیایی با نام اورل اشتاین با مشاهده بقایای خاکستر در راهروها، پلکان و دیوارهای ضخیم خشتی، اسکلت انسان و کوره‌های صنعتی، این عنوان را برای محوطه به کار برد. این در حالی است که شواهد علمی آتش‌سوزی و جنگ گسترده را دلیل نابودی ین شهر نمی‌دانند و تغییر مسیر رود هیرمند و خشکی اقلیم سیستان را عامل اصلی متروکه شدن آن معرفی می‌نمایند.

برخی باستان‌شناسان بر پایه متون باستانی، احتمال می‌دهند نام اصلی این تمدن ارته «Aratta»  باشد؛ شهری که در لوح‌های سومری از آن به‌عنوان مرکز صنعت، هنر و دادوستد یاد شده است. توصیف‌های مربوط به ارته به ویژگی‌های شهر سوخته ایران؛ مانند شکوفایی صنایع، ارتباط با میان‌رودان و قرارگیری در مسیرهای بازرگانی مهم، هم‌خوانی دارد. بااین‌حال، تاکنون هیچ کتیبه مستقیمی در محوطه باستانی پیدا نشده که نام دقیق شهر را نشان دهد. همچنین از شهر سوخته سیستان و بلوچستان به نام‌های دیگر مانند شهر هنر به دلیل کشف آثار هنری و شهر علم نیز به دلیل یافته‌های علمی و پزشکی یاد می‌شود. همچنین در این شهر برج و باروج‌های جنگلی وجود نداشت و هیچ دروازه‌ای ندارد که به همین دلیل به آن لقب شهر صلح داده‌اند.

تاریخچه شهر سوخته زابل

شهر سوخته زابل یکی از کهن‌ترین دولت‌های فلات ایران است که هم‌دوره‌ای با تمدن جیرفت و عصر برنز است. باستان‌شناسان دوره حیات این شهر را بین ۳۲۰۰ تا ۱۸۰۰ پیش از میلاد بررسی کرده‌اند و سیر شهرنشینی آن را در چهار دوره مشخص می‌دانند که شامل پایه‌گذاری، رشد و شکوفایی، آغاز افول و متروکه شدن است. اوج شکوفایی شهر سوخته ایران حدود ۳۰۰ سال و در بازه ۲۵۰۰ تا ۲۲۰۰ پیش از میلاد رخ داد. تمدن شهر سوخته در مجموع نزدیک ۱۴۰۰ سال تداوم داشت و به دلیل جایگاه جغرافیایی خاص خود، به یکی از مراکز مهم اقتصادی و فرهنگی شرق ایران تبدیل شد.

تاریخچه شهر سوخته نشان می دهد که این شهر باستانی در وسعتی نزدیک به ۲۸۰ هکتار شکل گرفت و پنج بخش اصلی داشت که شامل محله‌های مسکونی در شمال شرق و شرق، هسته مرکزی، بخش صنعتی در شمال غرب و مجموعه بناهای یادمانی و گورستان در جنوب غرب است. بخش صنعتی با فاصله از منطقه مسکونی قرار داشته و کوره‌ها و کارگاه‌ها در آن فعالیت می‌کردند. شهر روی آبرفت‌های رود هیرمند ساخته شد و در گذشته اقلیمی سرسبز و پر آب داشته است. کشاورزی، صنعتگری و تولید صنایع‌دستی مانند سفالگری، ریسندگی، خراطی و فلزکاری، پایه اقتصاد شهر را می‌ساخت. تغییرات اقلیمی، کاهش منابع آب و افت تجارت نقش اصلی را در زوال این شهر کهن ایفا کرد و باعث نابودی آن شد.

دلیل اهمیت شهر سوخته

در شهر باستانی سوخته با تقسیم‌بندی دقیق به بخش‌های مسکونی، صنعتی، بناهای یادمانی و گورستان از وجود برنامه‌ریزی شهری، نظم اجتماعی و مدیریت منابع خبر می‌دهد. مصالحی مانند خشت، چینه، چوب و حصیر و وجود خانه‌هایی با ۶ تا ۱۰ اتاق، اجاق، پله و درگاه نشان می‌دهد ساکنان شهر سوخته زندگی سازمان‌یافته‌ای داشتند. اهمیت شهر سوخته سیستان و بلوچستان تنها به ساختار شهری محدود نمی‌شود و کشفیات آن، جایگاه این محوطه را در تاریخ جهان برجسته کرده است و همگی نشان از دانش بالای پزشکی، مهندسی، هنر و تفکر انتزاعی مردمان این شهر حکایت دارند.

استفاده از سنگ‌های نیمه قیمتی وارداتی مانند لاجورد، عقیق و فیروزه و صادرات مصنوعات آن‌ها به سرزمین‌های دور، شهر سوخته را به یکی از مراکز مهم صنعتی و تجاری خاورمیانه باستان تبدیل کرد. استقلال فرهنگی از بین‌النهرین، نقش پررنگ زنان در ساختار اجتماعی و سیستم پیشرفته انتقال آب و دفع فاضلاب، دلایلی هستند که شهر سوخته ایران را به یکی از ارزشمندترین میراث‌های تاریخی ایران تبدیل کرده است.

کشفیات شهر سوخته سیستان و بلوچستان

شهر سوخته در زمینه صنعت و پزشکی رونق زیادی داشت. کشف آثار باستانی شهر سوخته زابل است که نشان‌دهنده شهری عظیم و نظام‌مند می‌باشد. در ادامه با مهم‌ترین کشفیات شهر سوخته سیستان آشنا می‌شویم.

عمل جراحی مغز تاریخی

در سال ۱۳۵۶ باستان‌شناسان جمجمه دختری ۱۲ تا ۱۳ ساله را در گورستان شهر سوخته پیدا کردند که آثار واضح جراحی مغز برای درمان هیدروسفالی روی آن دیده می‌شود. پزشکان آن دوره بخشی از استخوان مغز را حذف کرده‌اند تا فشار مایع مغزی کاهش یابد. بررسی استخوان‌ها نشان می‌دهد بیمار چند ماه بعد از جراحی زنده مانده است که نشان‌دهنده جراحی آگاهانه و همراه با مراقبت است. چنین دانشی در ۴۸۰۰ سال پیش، جایگاه علمی شهر سوخته سیستان و بلوچستان را در سطحی فراتر از تصور قرار می‌دهد.

چشم مصنوعی تاریخی

باستان‌شناسان در گورستان شهر سوخته سیستان و بلوچستان، چشم مصنوعی زنی ۲۸ تا ۳۲ ساله را کشف کرده‌اند که قدمت آن به حدود ۲۸۰۰ سال پیش می‌رسد. این چشم از ترکیب قیر طبیعی و چربی جانوری ساخته شده و رگ‌های ظریف آن با مفتول‌های طلایی کمتر از نیم میلی‌متر شکل گرفته‌اند. این کشف جایگاه شهر سوخته ایران را در تاریخ پزشکی جهان تثبیت کرده است.

این چشم مربوط به زنی ۲۸ تا ۳۲ ساله بوده است که در سال ۱۳۸۵ کشف شده است و امروزه در موزه‌ای در جنوب شرقی زاهدان نگه‌داری می‌شود. پس از ۵ سال تلاش در سال ۱۳۹۴ باستان‌شناسان و هنرمندان مجسمه‌ساز زیر نظر نگار نادری پور توانستند اسکلت جمجمه را با چشم مصنوعی بازسازی نمایند و سر، چشم، رنگ پوست، مو و شکل بینی را با استفاده از طراحی سه‌بعدی و دستی و اسکن طراحی کنند.

گورستان تاریخی

گورستان شهر سوخته سیستان و بلوچستان که در سال ۱۹۷۲ میلادی کشف شد، شامل هزاران قبر با ساختارهای متفاوت سنگ قبرهایی از خشت خام است. این تفاوت‌ها به طبقات اجتماعی، باورهای آیینی و سبک زندگی افراد اشاره می‌کنند. وسایل قرار گرفته در قبور، از زیورآلات تا ابزار کار، اطلاعات دقیقی از جنسیت، ‌شغل و جایگاه اجتماعی افراد ارائه می‌دهد. برای علاقه‌مندان به تاریخ این گورستان یکی از عمیق‌ترین پنجره‌ها به زندگی انسان باستان است.

خط کش تاریخی

در بین کاوش‌ها، خط کش ۱۰ سانتی‌متری از چوب آبنوس کشف شد که دقت آن به نیم میلی‌متر می‌رسد. چنین ابزاری بدون دانش ریاضی و اندازه‌گیری دقیق امکان‌پذیر نیست. این خط‌کش ثابت می‌کند مردم شهر سوخته در مهندسی، معماری و صنعت محاسبات دقیقی انجام می‌دادند. وجود این ابزار نقش شهر سوخته را در شکل‌گیری تفکر علمی در جهان باستان پر‌رنگ می‌کند.

تخته نرد تاریخی

در گورستان شماره ۷۶۱ شهر سوخته، کهن‌ترین تخته نرد جهان کشف شد. این تخته از چوب آبنوس ساخته شده و ۶۰ مهره‌سنگی از جنس لاجورد، عقیق و فیروزه دارد. روی صفحه، نقش ماری دیده می‌شود که چندین بار به دور خود پیچیده است. این تخته نرد از نمونه‌های مشابه بین‌النهرین قدیمی‌تر است. وجود بازی‌های فکری در شهر سوخته سیستان و بلوچستان نشان می‌دهد ساکنان این شهر برای تفریح، تفکر و سرگرمی ذهنی ارزش قائل بوده‌اند.

انیمیشن تاریخی

در یکی از گورهای ۵۰۰۰ ساله، جامی سفالی با ارتفاع حدود ۱۰ سانتی‌متر کشف شد که روی آن تصویر یک بز در پنج فریم متوالی طراحی شده است. با دنبال‌کردن تصویر، حرکت بز به‌سوی درخت و خوردن برگ‌ها دیده می‌شود. پژوهشگران با کنار هم قرار دادن این تصاویر به یک انیمیشن ۲۰ ثانیه‌ای رسیدند. این کشف شهر سوخته زابل را به خاستگاه اولین انیمیشن تاریخ بشر تبدیل کرده است و نشان می‌دهد که هنر در این شهر فقط تزیینی نبوده است.

سیستم لوله کشی و فاضلاب شهری

حفاری‌ها بقایای لوله‌های سفالی را نشان داد که در زیر زمینی و داخل دیوارها قرار داشتند. این شبکه برای انتقال آب یا دفع فاضلاب استفاده می‌شد و بخش‌های صنعتی را از مناطق مسکونی جدا می‌کرد. چنین سیستمی بیانگر شهرسازی پیشرفته و مدیریت بهداشت عمومی در شهر سوخته است. این سطح از برنامه‌ریزی که در بسیاری از تمدن‌های هم‌دوره دیده نمی‌شود، اهمیت این شهر را دوچندان می‌کند.

صنایع پیشرفته و تولیدات گسترده

کشف کوره‌های سفالگری، ذوب فلز، ابزار بافندگی، کفش، پارچه و زیورآلات نشان می‌دهد صنعت در شهر سوخته سیستان و بلوچستان رونق بالایی داشته است. جواهرسازی با سنگ‌های وارداتی مانند لاجورد و فیروزه، نقش مهمی در اقتصاد شهر ایفا می‌کرد. سفال‌هایی با امضای سازنده، مهرهای شخصی و ابزار صنعتی، از وجود اصناف و تولید تخصصی خبر می‌دهند.   نه‌تنها مصرف‌کننده، بلکه تولید‌کننده و صادرکننده در شبکه بازرگانی منطقه بوده است.

جاهای دیدنی اطراف شهر سوخته

بازدید از شهر سوخته بدون شناخت جاهای دیدنی زاهدان در نزدیکی شهر سوخته کامل نمی‌شود. دشت سیستان در نزدیکی این شهر مجموعه‌ای از قلعه‌ها و جاذبه‌های طبیعی را دارد که در ادامه با مهم‌ترین جاهای دیدنی سیستان و بلوچستان در اطراف شهر سوخته آشنا می‌شویم:

قلعه رستم

قلعه رستم بزرگ‌ترین قلعه دوران اسلامی سیستان است و قدمت آن به دوره صفویه می‌رسد. این قلعه در ۷۰ کیلومتری زابل است و حدود ۱۲ کیلومتر از شهر سوخته فاصله دارد که با خودرو حدود ۳۰ دقیق زمان می‌برد. قلعه رستم مرکز حکومت‌داری خان‌های سیستانی مانند رئیس رستم و رئیس بهمن بوده و به دلیل قرارگیری در منطقه تاریخی حوضدار، حال‌وهوای افسانه‌ای دارد. برج‌های نگهبانی، فضاهای مسکونی و معماری آجری بنا شکوه سیاسی سیستان را در دوره صفویه به نمایش می‌گذارد.

قلعه سه کوهه

قلعه سه‌کوه در ۳۰ کیلومتری زابل و حدود ۲۰ کیلومتری شهر سوخته ایران قرار دارد. این قلعه نیز مربوط به دوران صفویه است و یکی از بناهای تاریخی شاخص منطقه به‌حساب می‌آید. حاکم این قلعه میرقنبر، رئیس قبیله سربندی بود؛ شخصیتی که نقش پررنگی در مقابله با استبداد و نفوذ انگلستان ایفا کرد. قلعه سه‌کوهی امروزه نماد مقاومت سیاسی سیستان می‌باشد.

آتشکده کرکویه

آتشکده کرکویه از یادگارهای مهم دوره ساسانیان است و در نزدیکی شهر هیرمند در مرز ایران و افغانستان واقع شده و با شهر سوخته ۹۰ کیلومتر فاصله دارد. این بنا از کانون‌های مذهبی سیستان باستان است. موقعیت جغرافیایی خاص و قدمت ساسانی، آتشکده کرکویه را به نشانه‌ای از نقش‌آفرینی سیستان در ایران پیش از اسلام تبدیل کرده است. برای علاقه‌مندان تاریخ ادیان، این مکان ارزش بالایی دارد.

کوه خواجه

کوه خواجه، تنها عارضه طبیعی دشت سیستان، در قلب تالاب بین‌المللی هامون قرار دارد. این کوه در ۶۵ کیلومتری شهر سوخته واقع شده و حدود ۶۰ دقیقه با خودرو فاصله دارد. اوشیدا محل تلاقی سه آیین اسلام، مسیحیت و زرتشت است. پیرامون آن آثاری از دوره‌های ساسانی، اشکانی و اسلامی از جمله کاخ‌ها، آتشکده‌ها، قلعه چهل‌دختر، قلعه کک‌کهزاد، قبور اسلامی و آرامگاه خواجه غلطان دیده می‌شود.

دهانه غلامان

دهانه غلامان یکی از معدود شهرهای باقی‌مانده از دوره هخامنشیان است و در ۵۷ کیلومتری زابل و ۵۰ کیلومتری شهر سوخته سیستان قرار دارد. این محوطه، تصویری روشن از شهرسازی منظم ایران باستان ارائه می‌دهد. ویژگی‌های خاص دهانه غلامان به گفته پژوهشگران این است که نقشه شهر پیش از ساخت آن طراحی شده است. به همین دلیل به یکی از مهم‌ترین سایت‌های باستان‌شناسی کشور تبدیل شده است.

آسبادهای حوض دار

در منطقه حوضدار مجموعه‌ای از آسبادهای کهن دیده می‌شود که قدمت آن‌ها به حدود ۲۸۰۰ سال پیش می‌رسد. این آسبادها در ۷ کیلومتری جنوب شهر سوخته قرار دارند. این سازه‌ها نمونه‌ای هوشمندانه از سازگاری انسان با اقلیم بادخیز سیستان هستند. آسبادهای حوضدار نشان می‌دهند که در مدیریت انرژی طبیعی، هزار سال پیش در این سرزمین اجرا می‌شده است.

موزه شهر سوخته

موزه شهر سوخته یکی از کامل‌ترین موزه‌های تخصصی جنوب شرق ایران است که در زمینی به وسعت ۲۰ هکتار و در مقابل محوطه باستانی شهر سوخته شکل‌گرفته است. این موزه در سال ۱۳۸۲ در فاصله ۵۶ کیلومتری محور زابل به زاهدان افتتاح شده است. در فضای موزه، مجموعه‌ای ارزشمند از یافته‌های باستان‌شناسی شهر سوخته و دیگر محوطه‌های مهم سیستان، کرمان و خراسان جنوبی (سفال‌ها، ابزار سنگی، پیکرک‌ها، مهره‌ها و نمونه‌های بازسازی‌شده از گورهای باستانی) به نمایش گذاشته شده است. این موزه فقط محدود به آثار باستانی شهر سوخته نیست و بخش‌های پژوهشی، اداری، کتابخانه، سالن آمفی‌تئاتر و سالن پذیرایی را در خود جای‌داده است.

آدرس موزه: ۱۰ کیلومتری جنوب شهر سوخته

ساعت بازدید: شنبه تا پنج‌شنبه از ساعت ۹ تا ۱۸

هزینه بلیط: ۱۵ هزارتومان

در سفر به شهر سوخته کجا اقامت کنیم؟

در سفر به شهر سوخته ایران  انتخاب اقامتگاه مناسب سطح کیفی سفر را بالا می‌برد. در اطراف شهر سوخته اقامتگاه‌های سنتی، هتل و مهمان‌سراهایی وجود دارد که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم:

• اقامتگاه بوم‌گردی کلبه آرامش سیستان: در روستای قلعه‌نو واقع شده و تا شهر سوخته سیستان ۵۳ کیلومتر فاصله دارد که با ۴۴ دقیقه رانندگی به این اقامتگاه می‌رسید. کلبه آرامش نخستین اقامتگاه بوم‌گردی سیستان است که از ابتدای سال ۱۳۹۶ فعالیت خود را آغاز کرده است. دارای ۶ اتاق سنتی کف‌خواب با متراژ ۱۲ تا ۱۵ متر و ظرفیت ۳۰ نفر می‌باشد. در این اقامتگاه می‌توانید غذاهای محلی مانند تنورچه و کشک زرد را تجربه نمایید.
• اقامتگاه بوم‌گردی رستم‌زادگان سیستان: در اطراف زابل و ۴۰ کیلومتری شهر سوخته قرار دارد. این اقامتگاه دارای ۲ اتاق و ۱۰ رخت‌]واب سنتی است که برای سفرهای گروهی مناسب می‌باشد. اقامتگاه رستم‌زادگان به کوه خواجه مشرف است و به دریاچه هامون و دهانه غلامان نیز نزدیک است.
• اقامتگاه بوم‌گردی شهر زهک و ادیمی: در فاصله ۶۰ تا ۷۰ کیلومتری شهر سوخته قرار دارد. این مجموعه برای تماشای شب‌های کویری مناسب است و اتاق‌ها با سرویس‌های کف‌خواب و امکانات ساده آماده پذیرایی از مسافران هستند.
• هتل‌ها و مهمان‌سراهای شهر زابل: شهر زابل حدود ۴۵ تا ۵۵ کیلومتر با شهر سوخته فاصله دارد. هتل‌ها و مهمان‌سراهای این شهر برای مسافرانی که برای بازدید از این سایت باستان‌شناسی راهی زابل شده‌اند، فضای مناسبی دارد. بیشتر این هتل‌ها دارای اتاق‌های استاندارد، سرویس بهداشتی اختصاصی و پارکینگ هستند.

سخن پایانی

شهر سوخته زابل تصویری دقیق از یکی از پیشرفته‌ترین تمدن‌های عصر برنز در ایران را ارائه می‌کند. این شهر فراتر از یک محوطه باستانی، سندی علمی از پزشکی، ‌مهندسی، هنر و زندگی اجتماعی در ۵۰۰۰ سال قبل است. آثار باستانی، گورستان تاریخی، موزه شهر سوخته و جاذبه‌های اطراف این منطقه را به مقصدی کامل برای گردشگران علاقه‌مند به تاریخ ساخته است. سفر به زابل و بازدید از این شهر، فرصتی عالی برای آشنایی با ریشه‌های عمیق تمدن ایران فراهم می‌کند.