میدان ساعت تبریز

تاریخ انتشار: ۰۷ بهمن ۱۴۰۴

میدان ساعت تبریز فقط یک ساختمان قدیمی که بخش مهمی از تاریخ و هویت شهری تبریز را در خود دارد. این میدان تاریخی با برج ساعتی چهارفصل، عمارت شهرداری و سبک معماری آلمانی خود جزو جاهای دیدنی تبریز است. اگر می‌خواهید درباره آدرس دقیق، تاریخچه و مسیر دسترسی با میدان آشنا شوید، مطالعه کامل مقاله را از دست ندهید.

میدان ساعت تبریز کجاست؟

میدان ساعت تبریز یا میدان شهرداری یکی از مهم‌ترین نمادهای تاریخی شمال غرب ایران است. عمارت معروف شهرداری با برج ساعتی چهارصفحه‌ای در مرکز آن قرار دارد. این ساعت در دهه ۱۹۳۰ میلادی از انگلستان خریداری شد و نمونه مشابه آن در برج معروف بیگ بن لندن نصب است. میدان ساعت که به لهجه محلی «ساعات قاباغی» نامیده می‌شود، با نورپردازی شبانه و معماری عمارت شهرداری، به یکی از جذاب‌ترین مکان های تاریخی تبریز تبدیل شده است.

این بنا در سال ۱۳۷۷ به‌عنوان اثر ملی ثبت شد. میدان ساعت با برگزاری جشن‌های شهری و موقعیت نزدیک به مراکز خرید از نظر گردشگری نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.

• آدرس میدان ساعت تبریز: تقاطع خیابان امام خمینی و خیابان ارتش
• زمان بازدید از داخل ساعت تبریز: از ساعت ۹ تا ۱۷

تاریخچه میدان ساعت تبریز

میدان ساعت تبریز در سال‌های ۱۳۱۴ تا ۱۳۱۸ خورشیدی به دستور مستقیم رضاخان در محل گورستان متروکه کوی نوبر یا مقصودیه ساخته شد. در زمان ساخت این عمارت، حاج ارفع‌الملک جلیلی شهردار تبریز بود و طراحی بنا توسط آودیس اوهنجانیان، وزیر راه و شهرسازی سابق ارمنستان، انجام گرفت. این بنا به سبک آلمانی و با نظارت مهندسان آلمانی ساخته شده است. برج ساعت شهرداری تبریز با زیربنای حدود ۶۵۰۰ مترمربع و مساحت ۹۶۰۰ مترمربع در سه‌طبقه ساخته شد و ارتفاع آن به ۳۰ متر می‌رسد؛ ساعتی چهارسو در بالای برج نصب شده که حتی از فاصله‌های دور هم دیده می‌شود.

تا سال ۱۳۲۴، محل میدان ساعت به‌صورت چهارراه بود. در دوران حکومت سید جعفر پیشه‌وری، این نقطه به میدان تغییر یافت و تندیس نیم‌تنه باقرخان سالار ملی، از مبارزان بزرگ مشروطه، در آن نصب شد. پس از سقوط حکومت ویشه‌وری مجسمه محمدرضا شاه پهلوی جایگزین آن گردید و بعد از انقلاب اسلامی تخریب شد. در طول جنگ تحمیلی نیز میدان ساعت یکی از نقاطی بود که بمباران شد. امروز این میدان نه‌تنها مرکز تجمعات و مراسم‌های مذهبی و ملی تبریز است.

معماری میدان ساعت تبریز

معماری میدان ساعت تبریز نمونه‌ای رخشان از تلفیق سبک اروپایی و پهلوی است که با نظارت مهندسان آلمانی و طراحی دقیق آودیس اوهانجانیان، معماری ارمنی و وزیر پیشین راه و شهرسازی ارمنستان ساخته شد. این عمارت بین سال‌های ۱۳۱۴ تا ۱۳۱۸ خورشیدی احداث گردید. ساختمان شامل سه‌طبقه است و برج ساعت در ارتفاع ۳۰ متری آن قرار دارد. استفاده از سنگ‌های تراش‌خورده در نمای شمالی و شرقی و ترکیب آجر و سنگ در بخش غربی و جنوبی جلوه باشکوه به خود بخشیده است. از نمای بالا، نقشه بنا به شکل حرف U انگلیسی و طرح کلی آن شبیه به عقاب در حال پرواز است. قدمت برج ساعت تبریز با چهار صفحه و ساعت انگلیسی کوکی به بیش از ۸۰ سال می‌رسد. این ساعت روزی یک‌بار کوک می‌شود و هر ساعت با صدای زنگ، گذر زمان را اعلام می‌کند.

بخش‌ های مختلف میدان ساعت

میدان ساعت تبریز دارای بخش‌های مختلف فرهنگی، اداری و تاریخی است. این میدان از سه بخش اصلی تشکیل شده که هر کدام نقشی ماندگار در هویت شهری تبریز دارند.

موزه عمارت شهرداری تبریز

یکی از بهترین موزه های تبریز که در سال ۱۳۸۶ و هم‌زمان با صدمین سال تاسیس بلدیه ایران، در زیر برج ساعت با وسعت حدود ۸۰۰ متر مربع افتتاح شد. موزه شهرداری تبریز شامل تالارهای موضوعی چون تالار صدا (با سازهای ملی و محلی از جمله تار آذربایجانی، گوپوز و نی‌انبان)، تالار دوربین‌های قدیمی (با ۱۵۰ دوربین اهدایی محمدعلی جدیدالاسلام)، تالار فرش‌های نفیس بیش از صد‌ساله، تالار هنرهای معاصر، چاپ و نشر، حکمت و دفاع مقدس است. در این موزه می‌توانید اولین خودروهای آتش‌نشانی و تاکسی، هدایای شخصیت‌های داخلی و خارجی و جام‌های ورزشی را از نزدیک ببینید.

کاخ شهرداری تبریز

بنای باشکوه از دوره پهلوی که از ابتدای تاسیس، محل استقرار شهرداری و مدیریت شهری بوده است. امروز نیز نشست‌های رسمی، دیدارهای دیپلماتیک و امور اداری در همین کاخ انجام می‌شود. امروزه بخشی از این کاخ به شورای اسلامی شهر تبریز اختصاص داده شده و جلسات رسمی شورا در سالن آمفی‌تئاتر کاخ شهرداری برگزار می‌شود.

بهترین مسیر دسترسی به میدان ساعت تبریز

برای رسیدن به میدان ساعت تبریز، چند مسیر شهری در دسترس است. سریع‌ترین راه، استفاده از اتوبوس‌های تندرو (BRT) خط شریعتی–آب‌رسان است که مستقیما به میدان می‌رسند و از ترافیک عبور می‌کنند.

برای دسترسی به میدان ساعت با مترو تبریز نیز کافی است در ایستگاه شماره ۱۱ خط یک پیاده شوید تا دقیقا روبه‌روی عمارت شهرداری قرار بگیرید.

در اطراف عمارت شهرداری، پارکینگ‌های عمومی نیز وجود دارد که در صورت استفاده از ماشین شخصی، می‌توانید وسیله نقلیه خود را در این پارکینگ قرار دهید.

جاهای دیدنی نزدیک به میدان ساعت تبریز

اطراف میدان ساعت پر از بناهای ارزشمند، موزه‌ها و بازارهای قدیمی است. بیشتر این جاذبه‌ها در فاصله کمی از شهرداری قرار دارند و در یک روز می‌توانید از آن‌ها بازدید نمایید:

• موزه سنجش (خانه سلماسی): بنای قاجاری مطلق به سال ۱۲۵۳ هجری شمسی که در خیابان امام خمینی، کوچه مقصودیه و بن‌بست سلماسی قرار دارد. در این موزه تنه درختی با قدمت پنج میلیون سال و وسایل نجوم، قطب‌نما و اسطرلاب نگهداری می‌شود. فاصله موزه سنجش تا خانه سلماسی فقط ۳۵۰ متر است.
• ارگ علی‌شاه: از باشکوه‌ترین آثار دوره ایلخانی با قدمت ۷۰۰ساله است. این بنای سنگی در یابان امام خمینی، ضلع جنوبی میدان ارگ واقع شده و با میدان ساعت ۱۳۰۰ متر فاصله دارد.
• مجموعه بازار بزرگ تبریز: بزرگ‌ترین بازار سرپوشیده تاریخی جهان با مساحت یک کیلومترمربع است که از قرن نهم تا اکنون فعالیت دارد. آدرس بازار بزرگ تبریز محله بازار، خیابان شهید مطهری است و در ۴ کیلومتری میدان ساعت تبریز واقع شده است.
• خانه‌های تاریخی مقصودیه (خانه‌های بهنام، قدکی، گنجه‌ای‌زاده و صدقیانی): این مجموعه از خانه های تاریخی تبریز در خیابان مقصودیه، جنب دانشگاه هنر اسلامی تبریز واقع شده و با میدان ۴۰۰ متر فاصله دارد. این خانه‌ها مربوط به دوران قاجار و زندیه هستند.
• خانه تاریخی نیک‌دل: سازه مسکونی تاجر تبریزی مربوط به دوران قاجار است و در سال ۱۳۸۲ به ثبت ملی رسیده است. این خانه با میدان ساعت ۱ کیلومتر فاصله دارد.

سخن پایانی

میدان ساعت تبریز با برج ساعتی چهارسو، موزه تاریخی و عمارت شهرداری نمادی ماندگار از دوران پهلوی در شمال غرب ایران است. با برج ۳۰ متری، ساعت انگلیسی و موزه پر از آثار نفیس، این میدان یادگار دوران رضاخان و نقطه آغاز گشت‌وگذار در بافت تاریخی مقصودیه است. اگر قصد سفر به تبریز را دارید، بازدید از ساعات قاباغی و موزه شهرداری را در برنامه خود قرار دهید.

سوالات متداول

۱- میدان ساعت تبریز منطقه چند است؟

این میدان در منطقه ۸ شهرداری قزوین قرار دارد.

۲- ساعت بازدید از میدان ساعت تبریز چه زمانی است؟

شما می‌توانید به‌صورت شبانه‌روزی از این میدان بازدید نمایید.

۳- بهترین زمان بازدید از برج ساعت تبریز چه ساعتی است؟

به دلیل نورپردازی شبانه، بازدید از بیرون برج در شب پیشنهاد می‌شود.