جاهای دیدنی ارمنستان | معرفی ۳۶ جاذبه + راهنمای انتخاب

تاریخ بروزرسانی: ۲۵ مرداد ۱۴۰۵

ارمنستان، همسایه شمالی ایران، است که تاریخ کهن، طبیعت کوهستانی و زندگی شهری را در فاصله‌ای نزدیک و در دسترس به مسافران ایرانی هدیه می‌دهد. این کشور تنوع کم‌نظیری از جاذبه‌های طبیعی، صومعه‌های تاریخی، نیایشگاه‌های مذهبی و تفریحات پرجنب‌وجوش شهری دارد. برای تجربه بهترین لحظات در این تنوع گسترده، شناخت جاهای دیدنی ارمنستان و برنامه‌ریزی پیش از آغاز سفر ضروری است. اگر هنوز برنامه کلی سفرتان را مشخص نکرده‌اید، راهنمای سفر به ارمنستان می‌تواند نقطه شروع مناسبی برای برنامه‌ریزی باشد. برای سفر هوایی نیز می‌توانید پیش از انتخاب زمان سفر، گزینه‌های بلیط هواپیما ارمنستان را بررسی کنید.

جاهای دیدنی ارمنستان در یک نگاه

ارمنستان در قفقاز جنوبی و در محدوده‌ای میان دریای سیاه و دریای خزر قرار گرفته است. آب‌وهوای این سرزمین عمدتا کوهستانی است و چشم‌اندازهای آن ترکیبی از قله‌های آتشفشانی، دریاچه‌های وسیع، رودخانه‌های خروشان، دره‌های عمیق و جلگه آرارات را شامل می‌شود. جاهای دیدنی ارمنستان را می‌توان در چهار دسته اصلی طبیعی، تاریخی و مذهبی، شهری و تفریحی، و بازارها و مراکز خرید دسته‌بندی کرد.

جاذبه‌های طبیعی ارمنستان

طبیعت کوهستانی این کشور باعث شده بخش قابل‌توجهی از جاهای دیدنی ارمنستان را دریاچه‌ها، کوه‌ها، جنگل‌ها و مناطق طبیعی تشکیل دهند.

دریاچه سوان (Lake Sevan)

دریاچه سوان که از شناخته‌شده‌ترین جاهای دیدنی ارمنستان است، بزرگ‌ترین پهنه آب شیرین قفقاز جنوبی محسوب می‌شود و به خاطر وسعت زیادش، مردم ارمنستان به آن «دریای ارمنستان» می‌گویند. این دریاچه در ارتفاع ۱۹۰۰ متری و ۶۰ کیلومتری شمال شرقی ایروان قرار دارد. یکی از زیبایی‌های طبیعی این دریاچه تغییر رنگ آن است که با توجه به وضعیت آب‌و‌هوا می‌توانید آن را در رنگ‌های آبی تیره، فیروزه‌ای یا نقره‌ای ببینید. تیر و مرداد بهترین زمان برای سفر به سوان است؛ مانی که گردشگران برای شنا، ویندسرفینگ و استراحت در سواحل به این منطقه می‌آیند. پیشنهاد می‌کنیم یک روز کامل را برای این منطقه در نظر بگیرید تا هم طعم ماهی بومی ایشخان را در کافه‌های ساحلی بچشید و هم از صومعه تاریخی سواناوانک دیدن کنید. این صومعه با سنگ‌های سیاه روی یک شبه‌جزیره ساخته شده و اگر ۲۳۵ پله آن را بالا بروید، منظره‌ای وسیع و زیبا از دریاچه را تماشا خواهید کرد.

دریاچه آرپی (Lake Arpi)

دریاچه آرپی یک مقصد طبیعت‌گردی دنج در استان شیراک است که پس از سوان، بزرگ‌ترین دریاچه ارمنستان به شمار می‌رود. محیط پیرامون این دریاچه از سال ۲۰۰۹ تحت حفاظت پارک ملی قرار گرفته تا از تنوع گیاهی و پرندگان بومی آن محافظت شود. در اینجا خبری از تفریحات تجاری نیست و تمام جذابیت منطقه در تجربه بوم‌گردی، تماشای پرندگان، پیاده‌روی و کمپینگ در دل طبیعت خلاصه می‌شود.

وانادزور (Vanadzor)

شهر وانادزور دروازه ورود به مناطق سرسبز و چشمه‌های معدنی شمال ارمنستان است. این شهر که با ایروان حدود ۱۲۰ کیلومتر فاصله دارد، سومین شهر مهم ارمنستان است و یک رودخانه زیبا از قلب آن عبور می‌کند. خیلی از مسافران، وانادزور را به خاطر مسیرهای دسترسی راحتش به عنوان محل استقرار و نقطه طبیعت‌گردی خود انتخاب می‌کنند. البته دید‌نی‌های وانادزور محدود همین‌ها نیست؛ اگر اهل هنر هستید، تئاتر عروسکی و تئاتر مجلسی شهر برنامه‌های جالبی برای شما دارند. برای رفتن به آنجا هم نیازی به نگرانی نیست، چون قطار و اتوبوس به صورت منظم از ایروان به سمت وانادزور حرکت می‌کنند.

باغ گیاه‌شناسی ایروان (Yerevan Botanical Garden)

قدم زدن در میان درختان کهنسال کاج و بلوط، تجربه‌ای است که باغ گیاه‌شناسی ایروان به شما هدیه می‌دهد. این باغ در خیابان آچاریان ایروان قرار دارد که در فضای ۸۰ هکتاری خود، مجموعه‌ای از گیاهان قفقاز، اروپا و آمریکای شمالی را جای داده است. جذاب‌ترین قسمت باغ برای روزهای سرد، گلخانه نیمه‌استوایی است که با گیاهان گرمسیری و پیچک‌های بزرگش، فضای گرمی را برای گردشگرها می‌سازد. طبیعت این باغ دستکاری زیادی نشده و با وجود قدیمی بودن برخی زیرساخت‌ها، فضای بسیار آرامی برای پیک‌نیک و عکاسی دارد. بهترین زمان برای لذت بردن از هوای مطبوع این باغ، فصل‌های بهار و تابستان است. برای یک بازدید دو ساعته برنامه‌ریزی کنید و قیمت بلیط را پیش از حرکت بپرسید، چرا که در طول سال تغییر می‌کند.

کوه آراگاتس (Mount Aragats)

بام ارمنستان و بلندترین نقطه این کشور، آتشفشان خاموش آراگاتس است که در فاصله ۴۰ کیلومتری ایروان خودنمایی می‌کند. ویژگی جذاب این کوه، چهار قله مرتفع آن است که یک دهانه آتشفشانی را در میان گرفته‌اند. برای صعود به این ارتفاعات، قله جنوبی بهترین انتخاب برای تازه‌کارهاست و قله شمالی مهارت کوهنوردان حرفه‌ای را محک می‌زند. حتی اگر قصد کوهنوردی ندارید، جاده آسفالته کوهستان به شما اجازه می‌دهد تا کنار دریاچه کاری بالا بروید و از هوای خنک و منظره برف‌های همیشگی کوهستان لذت ببرید. با آب شدن برف‌ها در روزهای گرم، دریاچه‌های فصلی زیبایی در این منطقه شکل می‌گیرند. در مسیرتان می‌توانید توقف‌های جذابی داشته باشید و از قلعه باستانی آمبرد، بنای یادبود الفبا و رصدخانه بیوراکان دیدن کنید. فضای این کوهستان آن‌قدر رازآلود است که در افسانه‌های قدیمی گفته می‌شود چراغی آسمانی و بدون طناب، مسیر عبادت گریگور روشنگر را در این کوه روشن می‌کرده است.

پارک عشاق ایروان (Lovers’ Park)

پارک عشاق یکی از دوست‌داشتنی‌ترین فضاهای سبز ایروان در خیابان باقرامیان است. پارکی قدیمی و مربوط به قرن هجدهم که معماری آن ترکیبی از حس‌وحال باغ‌های ژاپنی و هنر مدرن ارمنی است. از قدیم این پارک پاتوق محبوب زوج‌ها بوده و به همین دلیل نام «عشاق» را برایش انتخاب کرده‌اند. صدای آبشارها و جویبارها در کنار تپه‌های چمن‌کاری‌شده و مجسمه‌های هنری، اینجا را به انتخابی عالی برای یک استراحت عصرگاهی تبدیل کرده است. علاوه بر کافه‌گردی، اگر خوش‌شانس باشید می‌توانید در آمفی‌تئاتر پارک به تماشای کنسرت‌های زنده، جشنواره فیلم زردآلوی طلایی یا ویژه‌برنامه‌های نوروز بنشینید. بهار با شکوفه زدن گل‌های رنگارنگ بهترین زمان برای دیدن این پارک است، هرچند که در روزهای برفی زمستان هم جذابیت خاص خودش را دارد.

جرموک (Jermuk)

جرموک یک شهر کوهستانی و سرسبز در استان وایوتس‌جور است که به لطف چشمه‌های آب‌گرم و مراکز اسپا، عنوان پایتخت گردشگری سلامت ارمنستان را به خود اختصاص داده است. نام این شهر از واژه ارمنی «جرم» به معنای گرم گرفته شده است. شهر جرموک که در دوران شوروی پاتوق استراحت نخبگان بود، امروزه با آب‌وهوای خنک کوهستانی، جنگل‌ها و رودخانه‌هایش میزبان گردشگران است. یکی از تفریحات پرطرفدار جرموک، تله‌کابین‌سواری است که در تابستان شما را به دشت‌های پرگل و در زمستان به پیست‌های اسکی می‌رساند.

یکی از دیدنی‌ترین بخش‌های شهر، آبشار جرموک است که حدود ۷۰ متر ارتفاع دارد و آب خروشان و سفید آن به دره رود آرپا می‌ریزد. مردم محلی برای این آبشار افسانه عاشقانه‌ای تعریف می‌کنند و می‌گویند این آبشار در واقع گیسوان شاهزاده خانمی بوده که برای رسیدن به معشوق خود به این دره پناه آورده و به آبشار تبدیل شده است.

برای تجربه کامل خواص درمانی جرموک، باید به گالری آب‌نوش در جرموک سر بزنید. جایی که می‌توانید آب‌های معدنی با خواص درمانی برای کبد و معده را در پنج دمای مختلف، از ۳۰ تا بیش از ۵۰ درجه سانتی‌گراد امتحان کنید. مجموعه این امکانات در کنار طبیعت بکر، آبشار خروشان و هوای مطبوع، جرموک را به یکی از مقاصد محبوب ارمنستان برای سفر در تمام فصول تبدیل کرده است.

بناهای تاریخی و مذهبی ارمنستان

بخش مهم دیگری از جاهای دیدنی ارمنستان را صومعه‌ها، کلیساها، معابد و بناهایی تشکیل می‌دهند که روایتگر تاریخ و فرهنگ این کشور هستند.

صومعه نوراوانک (Noravank Monastery)

صومعه نوراوانک با فاصله ۱۲۲ کیلومتری از پایتخت، در میان دیواره‌ای از صخره‌های سرخ‌رنگ کوهستانی قرار دارد. اصالت این مجموعه و کلیسای معروفش به قرن سیزدهم میلادی برمی‌گردد. جذابیت دیگر نوراوانک، ساختار دوطبقه کلیسای آن است که برای ورود به بخش بالایی‌اش باید از پله‌های باریک سنگی بالا بروید. هم‌نشینی رنگ صخره‌های اطراف با معماری هنرمندانه صومعه، منظره‌ای خلق کرده که عکس‌های یادگاری شما را در سفر به ارمنستان ماندگار می‌کند.

شهر تاریخی دوین (Dvin)

دوین یک شهر باستانی است که در قرون وسطی نقش پایتخت ارمنستان و یک مرکز بزرگ تجاری را داشت. این شهر تاریخی در سده سوم میلادی به دست خسرو سوم، پادشاه ارمنی-ایرانی بنا شد. امروزه از آن شهر پررونق، فقط یک روستای کوچک به یادگار مانده است؛ با این حال، هنوز هم بقایای بناهای مهم تاریخی در آن دیده می‌شود و گواهی بر گذشته پربار این منطقه است.

صومعه هاقپات (Haghpat Monastery)

صومعه تاریخی هاقپات در نزدیکی شهر آلاوردی و در استان لوری قرار دارد که بر روی فلاتی سرسبز و مشرف به رود دبد ساخته شده. این بنای تاریخی که نامش در میراث جهانی یونسکو هم ثبت شده، در قرون وسطی مرکز آموزشی برای نشر علم و نسخه‌برداری از کتاب‌های خطی بوده است. معماری هاقپات شامل کلیساهای تاریخی مانند سورب نیشان، برج ناقوس سه‌طبقه و تالارهای زیبایی با ستون‌های بزرگ است. این صومعه به خاطر فضای خاص و طبیعت زیبای دره دبد، همیشه مورد توجه عکاسان و فیلم‌سازان بوده و حتی فیلم «رنگ انار» هم در آن فیلم‌برداری شده است. برای بازدید از هاقپات می‌توانید از ایروان راهی سفر شوید؛ فقط یادتان باشد که مسیر صومعه پله‌ها و شیب‌هایی دارد که باید با کمی احتیاط طی شوند.

گیومری (Gyumri)

گیومری دومین شهر بزرگ ارمنستان و یکی از بهترین مقاصد این کشور برای تماشای معماری قدیمی، هنر و زندگی شهری است. این شهر در ۱۲۶ کیلومتری شمال ایروان قرار دارد و با کوچه‌های سنگ‌فرش، کلیساهای تاریخی، مجسمه‌های شهری و ساختمان‌هایی با معماری ارمنی و رومی شناخته می‌شود. اگر زمان محدودی دارید، بهتر است گشت خود را از منطقه تاریخی کومایری آغاز کنید؛ جایی که قدیمی‌ترین بافت شهر و هزاران ساختمان تاریخی در آن قرار گرفته‌اند.

بخش زیادی از این بناها در زلزله سال ۱۹۸۸ ویران شدند و بعضی محله‌ها هنوز نشانه‌های آن حادثه را حفظ کرده‌اند، اما بسیاری از ساختمان‌ها نیز بازسازی شده‌اند. بعد از کومایری می‌توانید به میدان وارتانانس و بازار شهر بروید و سپس برای تماشای چشم‌انداز گیومری راهی قلعه سیاه شوید؛ قلعه‌ای که روی تپه‌ای مشرف به شهر قرار دارد.

برای آشنایی بیشتر با فرهنگ گیومری، موزه زندگی اجتماعی و معماری ملی، خانه‌موزه خواهران اسلامازیان و خانه‌موزه سرگئی مرکوروف انتخاب‌های مناسبی هستند. این شهر برای خرید آثار هنری، صنایع‌دستی و سوغات هم انتخاب مناسبی است؛ به‌خصوص اگر در کنار آن، شیرینی گردویی محلی گیومری را که با شهد انگور تهیه می‌شود، امتحان کنید.

کلیسای جامع زوارتنوتس (Zvartnots Cathedral)

ویرانه‌های کلیسای جامع زوارتنوتس تا اوایل قرن بیستم زیر خاک پنهان مانده بودند. حفاری‌های سال ۱۹۰۰ بخشی از پایه‌های کلیسا، ارگ جاثلیق و بقایای یک کارخانه شراب‌سازی را از دل خاک بیرون آوردند و گذشته این مجموعه را دوباره نمایان کردند. زوارتنوتس در نزدیکی واغارشاپات قرار دارد و میان سال‌های ۶۴۱ تا ۶۴۳ میلادی ساخته شده است. این بنا بعدها به علتی که هنوز مشخص نیست ویران شد، اما ستون‌ها و سرستون‌های عقابی‌شکل آن تا حدی باقی مانده‌اند. نام زوارتنوتس را نیز به معنای «فرشتگان آسمانی» یا «نیروهای نگهبان» دانسته‌اند. در میان آثار باقی‌مانده، یک ساعت خورشیدی با کتیبه حک‌شده هم دیده می‌شود که به‌عنوان قدیمی‌ترین ساعت خورشیدی ارمنستان معرفی شده است.

صومعه گغارد (Geghard Monastery)

صومعه گغارد یکی از متفاوت‌ترین بناهای تاریخی ارمنستان است که بخش زیادی از آن را در دل صخره‌های کوه تراشیده‌اند. این مجموعه در استان کوتایک و حدود ۳۵ کیلومتری ایروان قرار دارد و کلیساها، تالارها و آرامگاه‌های سنگی آن، میان دیواره‌های بلند دره آزات پنهان شده‌اند.

نخستین عبادتگاه این صومعه در قرن چهارم درون یک غار بنا شد و بخش‌های داخلی نیز بعدها در قرن سیزدهم ساخته و تکمیل شدند. نور طبیعی از روزنه‌های سقف صومعه وارد تالارها می‌شود و خاچکارها، نقش‌های سنگی و مقرنس‌های داخل بنا را روشن می‌کند. این تالارها انعکاس صدای جالبی هم دارند و گاهی گروه‌های کر در آن‌ها سرود مذهبی اجرا می‌کنند.

نام صومعه گغارد از واژه‌ای ارمنی به معنای «نیزه» گرفته شده است و اشاره‌ای به نیزه مقدسی که براساس روایت‌های مذهبی با آن پهلوی مسیح را زخمی کردند. این یادگار زمانی در گغارد نگهداری می‌شد و بعدها به خزانه کلیسای جامع اچمیادزین انتقال یافت.

معبد گارنی (Garni Temple)

معبد گارنی یکی از متفاوت‌ترین جاهای دیدنی ارمنستان و تنها بنای غیرمسیحی باقیمانده در این کشور است که معماری آن تصویر معابد رومی را در ذهن تداعی می‌کند. این معبد در قرن اول میلادی برای پرستش ایزد خورشید ساخته شد و بعدها به عنوان استراحتگاه تابستانی خانواده سلطنتی مورد استفاده قرار گرفت. در کنار ساختمان اصلی که روی یک سکوی بلند با ۲۴ ستون ساخته شده، بقایای یک حمام سلطنتی با موزاییک‌کاری‌های قدیمی هم وجود دارد. بازدید از گارنی معمولاً با دیدن سمفونی سنگ‌ها در دره پایین معبد ترکیب می‌شود. درهای این مجموعه از سه‌شنبه تا یکشنبه به روی مسافران باز است؛ بلیط بزرگسالان ۱۵۰۰ درام است و ورود بچه‌های زیر ۱۲ سال هم هزینه‌ای ندارد.

موزه و یادمان نسل‌کشی ارامنه (Armenian Genocide Memorial)

یادمان نسل‌کشی ارامنه که به آن «تسیتسرناکابرد» یا قلعه پرستوها هم می‌گویند، روی تپه‌ای مشرف به رود هرازدان در ایروان قرار دارد. این مجموعه برای ادای احترام به ۱.۵ میلیون قربانی واقعه سال ۱۹۱۵ ساخته شده و فضای بسیار تاثیرگذاری دارد. معماری این یادمان پر از نمادهای معنادار است؛ از ۱۲ ستون خاکستری که به نشانه ۱۲ استانِ آسیب‌دیده دور یک آتش جاویدان حلقه زده‌اند، تا ستون ۴۴ متری بلندی که نمادی از زایش دوباره و اتحاد ارامنه است. در کنار این بنا، یک موزه زیرزمینی هم وجود دارد که با عکس‌ها و اسناد تاریخی، داستان این واقعه را روایت می‌کند. بازدید از این مجموعه که با صدای موسیقی ملایم «کومیتاس» همراه است، حدود دو ساعت زمان می‌برد. ورود به اینجا رایگان است، اما به خاطر محتوای تلخ و سنگین عکس‌ها، پیشنهاد می‌شود بچه‌های زیر ۱۳ سال را به این موزه نبرید.

موزه و دژ اربونی (Erebuni Fortress)

دژ اربونی در واقع شناسنامه تاریخی و نقطه آغاز شکل‌گیری شهر ایروان است. این قلعه باستانی در سال ۷۸۲ پیش از میلاد به دستور پادشاه اورارتوها، روی تپه آرین‌برد در جنوب ایروان ساخته شد.

جالب‌ترین بخش دژ، یک کتیبه سنگی است که فرمان پادشاه برای قدرت‌نمایی در برابر دشمنان روی آن ثبت شده و حتی به آن لقب «قلعه خون» داده‌اند. با قدم زدن در محوطه مثلثی‌شکل این دژ، می‌توانید ویرانه‌های کاخ سلطنتی، معبد سوسی و انبارهای بزرگ غلات را ببینید و نقاشی‌های دیواری باستانی با رنگ‌های گرم را تماشا کنید. در پایین تپه هم موزه‌ای قرار دارد که گنجینه‌ای از جام‌های نقره، کلاه‌خودهای برنزی و تکه‌هایی از نقاشی‌های شیرهای بالدار را در خود جای داده است. از آنجا که مسیرهای قلعه سنگی هستند، حتماً با کفش راحت به اینجا سر بزنید. هزینه بازدید از این مجموعه برای بزرگسالان ۱۵۰۰ درام است و از سه‌شنبه تا یکشنبه می‌توانید برای دیدن آن برنامه‌ریزی کنید.

کلیسای جامع سنت گریگور روشنگر (Saint Gregory the Illuminator Cathedral)

ساخت بنایی به وسعت کلیسای جامع سنت گریگور روشنگر، ادای دینی به تاریخ پرفرازونشیب مذهب در ارمنستان بود. این مجموعه عظیم که در سال ۲۰۰۱ تقدیس شد، یادبودی برای پذیرش مسیحیت به عنوان دین رسمی کشور در سال ۳۰۱ میلادی است. نام کلیسا از بنیان‌گذار کلیسای حواری ارمنی وام گرفته شده و بقایایی از او نیز در همین مکان حفظ می‌شود.

معماری مجموعه از یک تالار اصلی بسیار نورگیر با گنبدی بلند که به تنهایی می‌تواند میزبان ۱۷۰۰ نفر باشد، تشکیل شده است؛ این کلیسا دو نمازخانه فرعی نیز دارد که به نام شاه و ملکه ارمنستان نام‌گذاری شده‌اند.

بازدید از این کلیسا کاملا رایگان است؛ با این حال از آنجا که کلیسا یک عبادتگاه فعال محسوب می‌شود، ورود به آن نیازمند احترام به فضای مذهبی، داشتن پوشش مناسب و توجه به ساعات برگزاری نیایش است.

کلیسای جامع سارکیس مقدس (Saint Sarkis Cathedral)

در میان کلیساهای ایروان، سارکیس به خاطر فضای زنده و حضور همیشگی مردم محلی که برای دعا و روشن کردن شمع به آنجا می‌روند، حال‌وهوای بسیار گرمی دارد. این کلیسا در منطقه کنترون و روی صخره‌ای مشرف به رود هرازدان ساخته شده و از آنجا می‌توانید ویرانه‌های قلعه ایروان را هم ببینید. بنای اولیه کلیسا به قرن شانزدهم برمی‌گردد، اما ساختمان امروزی که مقر اسقف اعظم آراراتین است، بین سال‌های ۱۸۳۵ تا ۱۸۴۲ شکل گرفته است. تفاوت جالب معماری اصیل ارمنی در نمای بیرون با سبک نئوکلاسیک، حکاکی‌ها و نقاشی‌های فضای داخل، در کنار طبیعت زیبای اطراف، این کلیسا را به توقفگاهی جذاب برای گردشگران تبدیل کرده است.

صومعه تاتِو و تله‌کابین بال‌های تاتو (Tatev Monastery)

مسیر رسیدن به صومعه تاتو، دست‌کمی از زیبایی خود بنا ندارد. برای دیدن این مجموعه که روی لبه پرتگاهی در جنوب ارمنستان قرار گرفته، می‌توانید سوار «بال‌های تاتو» شوید؛ تله‌کابینی که با طی مسیری ۵.۸ کیلومتری، رکوردار طولانی‌ترین خط رفت‌وبرگشتی جهان است. در این سفر ۱۲ دقیقه‌ای از بالای دره خروشان وروتان، پل شیطان و جنگل‌های سرسبز عبور می‌کنید تا به صومعه برسید.

این مجموعه در قرن نهم میلادی روی بقایای یک معبد مهرپرستی ساخته شد و در قرون وسطی، فقط یک عبادتگاه نبود؛ بلکه یک دژ دفاعی و دانشگاهی بزرگ برای آموزش فلسفه و هنر مینیاتور بود. قدم زدن در حیاط‌های مرمت‌شده و تماشای معماری سنگی سه کلیسای آن نیازی به بلیط ندارد، اما برای استفاده از تله‌کابین باید هزینه جداگانه‌ای بپردازید. بهترین زمان برای لذت بردن از هوای کوهستان و این مسیر هوایی، از اواسط بهار تا اوایل پاییز است.

جاهای دیدنی و تفریحات شهری ارمنستان

بخش زیادی از جاهای دیدنی ارمنستان در ایروان قرار دارند و می‌توان بسیاری از جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی و تفریحی کشور را در همین شهر دید. اگر می‌خواهید دیدنی‌های پایتخت را کامل‌تر بشناسید، فهرست جاهای دیدنی ایروان را ببینید. برای برنامه‌ریزی کامل‌تر سفر به پایتخت نیز می‌توانید از راهنمای سفر به ایروان استفاده کنید.

میدان جمهوری (Republic Square)

گشت‌وگذار در ایروان بدون تجربه شب‌های میدان جمهوری کامل نمی‌شود. با تاریک شدن هوا، آب‌نمای بزرگِ روبه‌روی موزه تاریخ روشن می‌شود و فضایی زنده با ترکیبی از نور و موسیقی‌های کلاسیک، جاز و پاپ شکل می‌گیرد. این برنامه‌های شبانه معمولاً با قطعه معروف «عشق ابدی» از شارل آزناوور به پایان می‌رسند و تماشای آن‌ها برای همه رایگان است.

فارغ از برنامه‌های شبانه، خود میدان مجموعه‌ای از مهم‌ترین بناهای پایتخت را دور هم جمع کرده است. با قدم زدن در این محوطه می‌توانید از موزه تاریخ ارمنستان، نگارخانه ملی، خانه دولت و هتل ماریوت که دورتادور میدان قرار گرفته‌اند، دیدن کنید. این فضا که فواره‌هایش یادگاری از جشن ۲۷۵۰ سالگی ایروان است، در دوران شوروی با نام «میدان لنین» شناخته می‌شد؛ اما امروز میزبان اصلی رویدادها و جشن‌های استقلال ارمنستان است. دسترسی به این میدان به لطف ایستگاه متروی مرکزی بسیار راحت است و کافه‌های اطراف آن، فرصت خوبی برای نشستن و تماشای جریان زندگی در شهر به شما می‌دهند.

میدان آزادی (Freedom Square)

میدان آزادی که به خاطر هم‌نشینی با خانه اپرای ایروان خیلی‌ها آن را با نام «میدان اپرا» می‌شناسند، یکی از زنده‌ترین فضاهای شهری پایتخت است.

این میدان در گذشته محل اصلی گردهمایی‌های پایتخت با گنجایش ۵۰ هزار نفر بود، اما امروز به فضایی آرام برای پیاده‌روی، خرید و کافه‌گردی تبدیل شده است. در گوشه‌وکنار فضای سبز آن، سازه‌های جالبی مثل یک پیانوی پوشیده از چمن، گیتار غول‌پیکر و مجسمه مفاخر ارمنی مثل هوهانس تومانیان به چشم می‌خورد. در بخش غربی میدان، یک برکه آب و کافه‌های متعددی قرار دارد که پاتوق خوبی برای استراحت و تماشای رفت‌وآمد مردم هستند. جالب اینکه با رسیدن روزهای سرد زمستان، این برکه به یک پیست اسکیت روی یخ تبدیل می‌شود و حال‌وهوای تازه‌ای به این محوطه می‌دهد.

ایستگاه راه‌آهن ایروان (Yerevan Railway Station)

برخلاف چیزی که ممکن است تصور کنید، ایستگاه راه‌آهن ایروان شبیه یک ایستگاه قطار عادی نیست. این بنای تاریخی که ظاهر آن شبیه به یک کاروانسرای بزرگ طراحی شده، یادگاری از دوران شوروی است و حس‌وحال دهه‌های ۳۰ و ۴۰ میلادی را زنده می‌کند. با وجود اینکه امروز نمایشگرهای دیجیتال در گوشه‌وکنار سالن‌ها نصب شده‌اند، فضای کلی ایستگاه همچنان آرام و نوستالژیک است. برای دیدن این بنای متفاوت، می‌توانید وارد تونل عابر پیاده‌ی ایستگاه متروی «دیوید ساسون» شوید و به داخل راه‌آهن قدم بگذارید. ضمن اینکه می‌توانید زمان استراحت خود را در باغ‌های مجاور ایستگاه یا رستوران داخل آن بگذرانید.

پارک پیروزی و مجسمه مادر ارمنستان (Mother Armenia)

پارک پیروزی با دریاچه مصنوعی، شهربازی و مسیرهای سرسبزش، یکی از فضاهای شهری ایروان است که محیطی صمیمی برای وقت‌گذرانی می‌سازد. اما دلیل اصلی شهرت این پارک، وجود مجسمه معروف «مادر ارمنستان» در آن است. این مجسمه جایگزین مجسمه استالین شده و ادای دینی به زنان و مادران ارمنی است. بازدید از این پارک دو تجربه متفاوت به همراه دارد؛ از یک سو می‌توانید در موزه نظامی پایه مجسمه و کوچه قهرمانان، مروری بر تاریخ داشته باشید و از سوی دیگر، در فضای سبز پارک و کنار دریاچه مصنوعی آن استراحت کنید. ورود به این پارک و موزه نظامی آن کاملاً رایگان است و به لطف کافه‌ها و چرخ‌وفلک مجموعه، می‌توانید چند ساعت آرام را در این بلندی‌ها سپری کنید.

کاسکاد (Yerevan Cascade)

کاسکاد یا همان «هزار پله»، سازه‌ای عظیم و پرجنب‌وجوش است که مرکز ایروان را به محله‌های شمالی شهر وصل می‌کند. نمای بیرونی این مجموعه با ۵۷۲ پله عریض، آب‌نماها و تراس‌های گل‌کاری‌شده، شبیه به یک آبشار سنگی طراحی شده است. اما کاسکاد فقط یک مسیر پلکانی نیست؛ در فضای داخلی آن، «مرکز هنر کافسجیان» قرار دارد که مثل یک ساختمان چندطبقه، مجموعه‌ای از آثار هنری معاصر و مجسمه‌های شیشه‌ای را در خود جای داده است. با استفاده از پله‌برقی‌های داخل موزه می‌توانید بدون خستگی به طبقات بالا برسید. در پایین این پله‌ها نیز پارکی سرسبز با مجسمه‌های معروفی مثل «گربه سیاه» قرار دارد که پاتوق همیشگی جوانان و کافه‌گردهاست. اگر حوالی غروب خودتان را به بالاترین نقطه کاسکاد برسانید، چشم‌انداز کاملی از ساختمان‌های صورتی پایتخت و کوه آرارات را تماشا خواهید کرد.

مرکز تفریحی کوئست روم (Quest Room)

بعد از چند ساعت گشت‌وگذار میان بناهای تاریخی ایروان، کوئست روم می‌تواند فضای سفر را کاملا عوض کند. این مجموعه برای علاقه‌مندان به اتاق فرار طراحی شده و در هر بازی، اعضای گروه باید در یک فضای داستانی و طی زمان مشخص، سرنخ‌ها را پیدا کنند و معماها را پشت سر بگذارند. سناریوها از نظر میزان سختی، محدودیت سنی و زبان بازی با یکدیگر تفاوت دارند و بعضی از آن‌ها برای کودکان مناسب نیستند. اگر همراه دوستان یا خانواده سفر می‌کنید و از بازی‌های فکری و کمی هیجان لذت می‌برید، می‌توانید یکی از اتاق‌ها را متناسب با گروه خود انتخاب کنید. بهتر است ظرفیت، زبان بازی و امکان رزرو را پیش از مراجعه بررسی کنید.

باغ‌وحش ایروان (Yerevan Zoo)

برای خانواده‌هایی که همراه کودکان به ایروان سفر می‌کنند، باغ‌وحش شهر می‌تواند چند ساعتی برنامه متفاوتی میان جاذبه‌های تاریخی و شهری باشد. این مجموعه حدود ۳۵ هکتار وسعت دارد و بیش از ۱۶۰ گونه جانوری در آن نگهداری می‌شوند. شیر آفریقایی، ببر بنگال، فیل هندی، سیاهگوش قفقازی، خرس قهوه‌ای و کرکس سیاه از جانورانی هستند که می‌توانید در بخش‌های مختلف باغ‌وحش ببینید. تعداد گونه‌ها و ساعت فعالیت مجموعه ممکن است در طول سال تغییر کند؛ بنابراین بهتر است پیش از رفتن، برنامه همان روز را بررسی کنید.

تله‌کابین بال‌های تاتو (Wings of Tatev)

تله‌کابین بال‌های تاتو مسیر رسیدن به صومعه را به یکی از جذاب‌ترین بخش‌های سفر به جنوب ارمنستان تبدیل می‌کند. این خط هوایی نزدیک به ۵.۸ کیلومتر طول دارد و مسیر میان روستای هالیدزور و تاتو را در حدود ۱۲ دقیقه طی می‌کند. در طول مسیر، کابین‌ها از بالای دره عمیق وروتان، جنگل‌ها، چشمه‌های آب گرم و پل شیطان عبور می‌کنند و منظره‌ای می‌سازند که از روی جاده نمی‌توانید به همین شکل ببینید. بال‌های تاتو رکورد طولانی‌ترین تله‌کابین دوخطه بدون توقف جهان را دارد. فعالیت مجموعه به وضعیت آب‌وهوا و شرایط فنی وابسته است و بهتر است پیش از حرکت، ساعت کار آن را بررسی کنید.

پل شیطان (Devil’s Bridge)

در عمق دره وروتان و نه چندان دور از صومعه تاتو، پلی قرار دارد که طبیعت طی هزاران سال آن را ساخته است. پل شیطان یا «ساتانی کامورج» بر اثر رسوب مواد معدنی و تراورتن شکل گرفته و زیر آن قندیل‌های سنگی، صخره‌هایی با رنگ‌های سبز و طلایی و حوضچه‌های طبیعی آب گرم دیده می‌شوند. نام عجیب پل هم با افسانه‌های محلی درباره شکل‌گیری غیرعادی آن گره خورده است. بعضی از حوضچه‌ها در نقاط پایین‌تر و میان صخره‌ها قرار دارند و رسیدن به آن‌ها مسیر ساده‌ای ندارد؛ بنابراین برای پایین رفتن در بخش‌های لغزنده باید احتیاط کنید. بازدید از پل شیطان را می‌توانید با تاتو و تله‌کابین بال‌های تاتو در یک برنامه قرار دهید.

بازارها، خیابان‌ها و مراکز خرید ارمنستان

گشت‌وگذار میان جاهای دیدنی ارمنستان فقط به طبیعت و آثار تاریخی محدود نمی‌شود و بازارها و خیابان‌های ایروان نیز بخشی از تجربه سفر به این کشور هستند.

بازار گوم (GUM Market)

بازار گوم جایی است که می‌توانید بخشی از فرهنگ غذایی ایروان را نه در رستوران، بلکه میان غرفه‌ها و فروشندگان محلی ببینید. این بازار سنتی و سرپوشیده نزدیک میدان جمهوری قرار دارد و غرفه‌های آن پر از میوه و سبزی تازه، ادویه، خشکبار و خوراکی‌های ارمنی است. زردآلو، انجیر و هلوهای خشک پرشده با گردو و عسل، سوجوق یا گردوی پوشیده از شیره انگور، پنیر محلی، لواشک و نان لواش تازه از خوراکی‌هایی هستند که در بازار پیدا می‌کنید. فروشندگان در بسیاری از غرفه‌ها اجازه می‌دهند پیش از خرید محصولات را بچشید؛ برای همین گوم بیشتر از یک محل خرید سوغات خوراکی، فرصتی برای آشنایی با طعم‌های روزمره ارمنستان است.

بازار ورنیساج (Vernissage Market)

اگر قرار باشد فقط یک بازار را برای خرید صنایع‌دستی ارمنی انتخاب کنید، ورنیساج یکی از کامل‌ترین گزینه‌ها در مرکز ایروان است. در غرفه‌های این بازار روباز می‌توانید فرش و گلیم دست‌باف، سفال، نقاشی، جواهرات نقره، ظروف مسی، آثار ساخته‌شده از سنگ ابسیدین، ساز دودوک و تخته‌نردهای منبت‌کاری‌شده پیدا کنید. گوشه‌ای از بازار هم به وسایل قدیمی مثل دوربین، سکه، مدال و یادگارهای دوره شوروی اختصاص دارد. جذابیت ورنیساج این است که بسیاری از فروشندگان خودشان سازنده آثار هستند و درباره هنر و شیوه ساخت آن‌ها صحبت می‌کنند. آخر هفته‌ها، به‌خصوص شنبه و یکشنبه، تعداد غرفه‌ها بیشتر و فضای بازار شلوغ‌تر و زنده‌تر می‌شود.

مرکز خرید دالما گاردن (Dalma Garden Mall)

دالما گاردن از آن مراکز خریدی است که می‌توانید خرید و تفریح را در یک برنامه چندساعته کنار هم داشته باشید. این مجموعه در غرب ایروان قرار دارد و فروشگاه‌های متنوعی برای پوشاک، کیف و کفش، لوازم آرایشی، اکسسوری و لوازم خانگی در آن فعالیت می‌کنند. بعد از خرید هم می‌توانید سراغ سینما، بخش بازی کودکان، کافه‌ها یا رستوران‌های مجموعه بروید. همین امکانات باعث شده دالما برای خانواده‌هایی که نمی‌خواهند زمان خود را فقط میان فروشگاه‌ها بگذرانند، انتخاب راحت‌تری باشد. این مرکز در دوره‌هایی مثل نوروز و کریسمس معمولا شلوغ‌تر می‌شود و فصل‌های حراج زمان مناسب‌تری برای خرید با قیمت کمتر هستند.

مرکز خرید مترونوم (Metronome Shopping Center)

مترونوم نسبت به بعضی از مراکز خرید بزرگ ایروان فضای ساده‌تری دارد و بیشتر برای یک خرید کوتاه و بدون برنامه‌ریزی طولانی مناسب است. فروشگاه‌های پوشاک، لوازم خانگی و وسایل الکترونیکی بخش اصلی مجموعه را تشکیل می‌دهند و در کنار آن‌ها کافه‌ها و رستوران‌هایی برای استراحت وجود دارد. به همین دلیل هم خانواده‌ها و هم گروه‌های جوان می‌توانند خرید را با یک وعده غذا یا کمی استراحت در همان مجموعه ترکیب کنند.

ایروان مال (Yerevan Mall)

ایروان مال برای روزی مناسب است که بخواهید چند ساعت را بدون جابه‌جایی میان خرید، غذا و سرگرمی تقسیم کنید. این مرکز یکی از شناخته‌شده‌ترین مراکز خرید شهر است و فروشگاه‌های محلی و بین‌المللی متنوعی دارد. سینما، فودکورت با غذاهای محلی و بین‌المللی و بخش‌های بازی کودکان هم باعث شده‌اند مجموعه فقط برای خرید ساخته نشده باشد. اگر همراه خانواده سفر می‌کنید یا قصد دارید بخش زیادی از خرید سفرتان را یک‌جا انجام دهید، ایروان مال گزینه کاربردی‌تری نسبت به مراکز کوچک‌تر شهر خواهد بود.

تشیر استریت شاپینگ گالری (Tashir Street Shopping Gallery)

تشیر استریت بیشتر از آنکه شبیه یک مرکز خرید معمولی باشد، با فرم یک خیابان خرید سرپوشیده طراحی شده است. دو طرف مسیر، فروشگاه‌های مد و پوشاک قرار دارند و میان آن‌ها می‌توانید در کافه‌ها و رستوران‌های مجموعه توقف کنید. طراحی مدرن و فضای مناسب قدم زدن، باعث شده تشیر برای کسانی که خرید آرام و بدون شلوغی خیابان را ترجیح می‌دهند، انتخاب خوشایندی باشد.

خیابان شمالی (Northern Avenue)

خیابان شمالی یکی از بهترین مسیرها برای ترکیب پیاده‌روی، خرید و کافه‌گردی در مرکز ایروان است. این پیاده‌راه حدود ۴۵۰ متر طول دارد و میدان جمهوری را به محدوده خانه اپرا و میدان آزادی نزدیک می‌کند. ساختمان‌های مدرن، بوتیک‌ها و فروشگاه‌های برند، هتل‌ها، کافه‌ها و رستوران‌های فضای باز در دو طرف خیابان قرار گرفته‌اند و معمولا موسیقی خیابانی هم بخشی از حال‌وهوای آن است. با نزدیک شدن به عصر، نورپردازی ساختمان‌ها و بیشتر شدن رفت‌وآمد مردم، خیابان شمالی چهره زنده‌تری پیدا می‌کند. اگر قصد خرید ندارید هم می‌توانید برای قدم زدن، خوردن بستنی یا تماشای زندگی شبانه مرکز ایروان به این خیابان بروید.

روسیا مال (Rossia Mall)

روسیا مال بیشتر برای کسانی مناسب است که می‌خواهند خرید روزمره‌تر و اقتصادی‌تری را در کنار چند ساعت تفریح تجربه کنند. فروشگاه‌های پوشاک و مد بخش مهمی از مجموعه را تشکیل می‌دهند و در کنار آن‌ها فودکورت، مراکز خدماتی و بخش‌های سرگرمی برای کودکان و بزرگسالان وجود دارد. همین ترکیب باعث شده روسیا مال هم میان گردشگران و هم میان مردم محلی طرفدار داشته باشد. اگر خرید مقرون‌به‌صرفه برایتان مهم‌تر از فضای لوکس مراکز خرید است، این مجموعه می‌تواند انتخاب مناسب‌تری باشد.

جاهای دیدنی ارمنستان در فصل‌های مختلف

سوالات متداول درباره جاهای دیدنی ارمنستان

۱. معروف‌ترین جاهای دیدنی ارمنستان در طبیعت کدام‌اند؟

دریاچه سوان، دریاچه آرپی، کوه آراگاتس، پارک ملی دیلیجان و آبشار جرموک از برجسته‌ترین جاذبه‌های طبیعی این کشور هستند.

۲. جاهای دیدنی اطراف دریاچه سوان کدام‌اند؟

صومعه سواناوانک، صومعه هایراوانک، قبرستان نوراتوس، روستای نرکین گتاشن و قلعه آدزبرد از مکان‌های دیدنی مهم اطراف سوان به شمار می‌روند.

۳. در عید نوروز کدام جاهای دیدنی ارمنستان را ببینیم؟

میدان جمهوری، خیابان شمالی و پارک عشاق در ایروان برای تجربه برنامه‌ها و جشنواره‌های بهاری شهر بهترین انتخاب‌ها هستند.

۴. در کریسمس از کدام نقاط ایروان دیدن کنیم؟

میدان جمهوری، بازارهای کریسمس اطراف آن، خیابان شمالی و کلیساها با چراغانی‌ها و برنامه‌های ویژه، بهترین نقاط برای بازدید هستند.