پرواززدگی یا جت لگ چیست؟ علائم و درمان جت لگ
پرواززدگی یا جت لگ چیست؟ علائم و درمان جت لگ
در پروازهای طولانی، خستگی فقط به نشستن چند ساعته در هواپیما مربوط نمیشود. گاهی بدن بعد از رسیدن به مقصد هنوز با ساعت مبدا کار میکند و همین موضوع خواب، انرژی و تمرکز شما را بههم میریزد. در این مقاله میگوییم جت لگ چیست، چه علائمی دارد و چطور میتوانید قبل، حین و بعد از پرواز اثر آن را کمتر کنید.
جت لگ یا پرواز زدگی چیست؟
جت لگ یا پرواززدگی وقتی اتفاق میافتد که بعد از یک پرواز طولانی، ساعت بدن شما هنوز با زمان مبدا هماهنگ است، اما مقصد از شما میخواهد با زمان جدید بخوابید، غذا بخورید و فعالیت کنید. اگر میپرسید جت لگ یعنی چی، پاسخ سادهاش همین ناهماهنگی موقت بین ساعت بدن و ساعت مقصد است. این حالت بیشتر در سفرهایی دیده میشود که اختلاف ساعت مبدا و مقصد زیاد است. بنابراین پرواز زدگی را باید بیشتر به تغییر منطقه زمانی ربط بدهید، نه فقط خستگی معمولی پرواز.
اگر مشکل شما بیشتر به خستگی مسیر، نشستن طولانی یا راحت نبودن فضای کابین مربوط است، مطلب چگونه سفر با هواپیما را دلپذیرتر کنیم میتواند مکمل بهتری برای این راهنما باشد.
علائم جت لگ چیست؟
برای اینکه بدانید علائم جت لگ چیست، باید بتوانید علائم آن را از علائم خستگی ساده سفر متمایز کنید. از نشانههای رایج پرواز زدگی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بیخوابی در شب
- خوابآلودگی در روز
- خستگی
- سردرد
- کاهش تمرکز
- بیحوصلگی
- بدخلقی
- کماشتهایی
- بههمریختگی گوارش
این علائم معمولا وقتی بیشتر به چشم میآیند که بلافاصله بعد از رسیدن، برنامه سنگین داشته باشید؛ مثلا جلسه کاری، رانندگی طولانی، گشت شهری یا تحویل گرفتن هتل در ساعتی که بدن شما هنوز آماده بیدار ماندن نیست. اگر بیخوابی، دلشوره یا بیقراری شما بیشتر، پیش از سوار شدن به هواپیما شروع میشود، ممکن است بخشی از مشکل به ترس از پرواز مربوط باشد، نه فقط جت لگ.
جت لگ چقدر طول میکشد؟
پاسخ دقیق به اینکه جت لگ چقدر طول میکشد برای همه یکسان نیست. تعداد منطقههای زمانی، جهت سفر، کیفیت خواب قبل از پرواز، سن، وضعیت جسمی و برنامه روز اول مقصد روی مدت آن اثر میگذارند. گاهی بدن در یک یا دو روز هماهنگ میشود و گاهی چند روز زمان میخواهد. به همین دلیل بهتر است در سفرهای طولانی، مخصوصا سفر کاری یا سفرهایی که برنامه فشرده دارند، روز اول را سبکتر در نظر بگیرید.
قبل از پرواز چطور احتمال جت لگ را کمتر کنیم؟
برای پیشگیری از پرواز زدگی باید بدانید که هرچه بدن و برنامه سفر قبل از پرواز منظمتر باشد، احتمال جت لگ شدن کمتر میشود. پس:
- شب قبل از پرواز خوب بخوابید و خودتان را عمدا بیدار نگه ندارید تا در هواپیما بخوابید؛ این کار معمولا بدن را خستهتر میکند.
- بستن چمدان، آماده کردن مدارک، بررسی ساعت پرواز و کارهای فرودگاه را به ساعتهای آخر نسپارید تا با استرس و کمخوابی وارد پرواز نشوید. اگر تجربه زیادی از سفر هوایی ندارید، بهتر است قبل از پرواز راهنمای اولین سفر با هواپیما را هم بخوانید تا کارهای فرودگاه، مدارک و مراحل سوار شدن به هواپیما برایتان روشنتر باشد.
- قبل از پرواز غذای خیلی چرب، سنگین، شور یا پرادویه نخورید؛ غذای سبک در طول مسیر احساس سنگینی و بیحالی را کمتر کرده و به جلوگیری از جت لگ نیز کمک میکند.
- اگر اختلاف ساعت مقصد زیاد است، چند روز قبل از سفر ساعت خواب و بیداریتان را کمی به زمان مقصد نزدیک کنید.
- اگر امکان انتخاب دارید، پروازی را انتخاب کنید که ساعت رسیدن آن با برنامه روز اول شما هماهنگتر باشد؛ فقط قیمت بلیط را معیار قرار ندهید.
در طول پرواز چه کار کنیم تا جت لگ کمتر شود؟
در طول پرواز باید به بدن کمک کنید کمکم با ساعت مقصد هماهنگ شود. هدف این نیست که هر زمان خسته شدید بخوابید؛ بهتر است خواب، غذا و بیداری را با زمان مقصد تنظیم کنید. پس:
- بعد از سوار شدن، ساعت گوشی یا ساعت مچی را با زمان مقصد هماهنگ کنید تا ذهنتان از همان مسیر با برنامه جدید جلو برود.
- آب کافی بنوشید و مصرف کافئین، نوشابه انرژیزا و نوشیدنیهایی را که خواب را بههم میزنند کنترل کنید.
- اگر زمان مقصد شب است، با چشمبند، گوشگیر، بالش گردنی و لباس راحت برای خواب کوتاه و مفید آماده شوید. برای جزئیات بیشتر میتوانید نکات خواب راحت در هواپیما را هم بخوانید.
- اگر در مقصد روز است، خواب طولانی در پرواز ممکن است هماهنگ شدن بدن را سختتر کند؛ در این حالت استراحت کوتاه بهتر از خواب بیبرنامه است.
- هر چند ساعت یک بار از جای خود بلند شوید، کمی راه بروید یا حرکات کششی ساده انجام دهید تا بدن خشک و بیحال نشود.
بعد از رسیدن به مقصد چطور جت لگ را درمان کنیم؟
درمان جت لگ بعد از رسیدن یعنی کمک کنید بدن هرچه زودتر زمان جدید را بپذیرد. مهمترین کار این است که از همان روز اول، خواب و فعالیت خود را تا حد ممکن با ساعت محلی هماهنگ کنید.
- اگر در مقصد روز است، تا حد امکان در معرض نور طبیعی قرار بگیرید؛ نور روز به بدن پیام میدهد که وقت بیدار ماندن است.
- خواب طولانی وسط روز را محدود کنید. اگر خیلی خسته هستید، یک چرت کوتاه بهتر از خواب چندساعته است.
- دوش آب گرم قبل از خواب، کمک کند شب راحتتر بخوابید.
- غذای سبک بخورید و آب کافی بنوشید تا خستگی، سردرد و سنگینی بدن بیشتر نشود.
- پیادهروی آرام یا کمی حرکت سبک میتواند کمک کند بدن از حالت رخوت بعد از پرواز خارج شود.
- روز اول را سبک بچینید. تور فشرده، خرید طولانی، رانندگی بینشهری یا جلسه مهم بلافاصله بعد از فرود میتواند علائم را شدیدتر کند.
سوالات رایج درباره جت لگ و پرواززدگی
۱. چرا بعد از پرواز طولانی دچار جت لگ میشویم؟
چون بدن شما هنوز با ساعت مبدا تنظیم است، اما مقصد زمان خواب، غذا و فعالیت متفاوتی دارد؛ همین ناهماهنگی باعث بیخوابی یا خوابآلودگی میشود.
۲. انتخاب زمان پرواز چطور روی جت لگ اثر میگذارد؟
ساعت رسیدن، تعداد توقفها، مدت توقف و شبانه یا روزانه بودن پرواز روی خستگی شما اثر دارد. هنگام مقایسه و انتخاب بلیط هواپیما، این موارد را کنار قیمت بررسی کنید.
۳. برنامه روز اول سفر را چطور بچینیم تا جت لگ کمتر اذیت کند؟
دانستن اینکه جت لگ چیست کمک میکند روز اول را سبکتر بچینید؛ مسیر فرودگاه تا هتل، زمان تحویل اتاق و چند ساعت استراحت را از قبل در نظر بگیرید.
۴. قرص جت لگ چیست؟
قرص جت لگ معمولا به داروها یا مکملهایی مثل ملاتونین گفته میشود که برای تنظیم خواب استفاده میشوند.
۵. آیا قرص خواب یا ملاتونین برای جت لگ مفید است؟
ملاتونین ممکن است برای بعضی افراد مفید باشد؛ اما مصرف خودسرانه قرص خواب یا قرص جت لگ انتخاب امنی نیست. برای مصرف ملاتونین در صورتی که داروی دیگری مصرف میکنید و یا بیماری زمینهای دارید بهتر است برای اطمینان از عدم تداخل آن، قبل از سفر با پزشک مشورت کنید.
۶. لگ پرواز چیست و چطور کمتر میشود؟
لگ پرواز همان «جت لگ» یا بههمریختگی موقت ساعت بدن بعد از پرواز طولانی است و معمولا با خواب منظم، نور روز، آب کافی، غذای سبک و برنامهریزی درست بهتر میشود.
