راهنمای کامل استرداد بلیط هواپیما: مراحل، قوانین و جریمه ها

کنسل کردن بلیط هواپیما اتفاق خوشایندی نیست، اما اگر نیاز به لغو پرواز خود داشتید، لازم است چند نکته درباره مراحل، قوانین و جریمه‌های آن بدانید. لغو بلیط‌های هواپیمای سیستمی، چارتری، داخلی و خارجی کمی متفاوت است و در این مقاله همه جزئیات آن را بررسی می‌کنیم.

استرداد بلیط هواپیما به چه معناست؟

استرداد بلیط هواپیما به معنای لغو قرارداد حمل‌ونقل هوایی و بازپس‌گیری بخشی از هزینه‌ای است که برای خرید بلیط پرداخت شده است. این امکان معمولا زمانی وجود دارد که بلیط خریداری‌شده هنوز استفاده نشده باشد و مطابق با قوانین شرکت هواپیمایی یا آژانس صادرکننده بلیط، امکان بازگشت وجه وجود داشته باشد. به‌همین‌دلیل، پیش از خرید بلیط هواپیما، باید از قوانین استرداد آن آگاه باشید.

تفاوت کنسلی و استرداد بلیط هواپیما چیست؟

کنسلی و استرداد دو مفهوم متفاوت در رابطه با بلیط هواپیما هستند. کنسلی به معنای لغو پرواز است، درحالی‌که استرداد به معنای بازپس‌گیری مبلغ بلیط پس از کنسلی است. در کنسلی، بلیط به‌طور کامل لغو می‌شود و ممکن است مشمول جریمه شود. در استرداد، مسافر بخشی از مبلغ بلیط را (پس از کسر جریمه) یا تمام مبلغ را (در صورت امکان) پس می‌گیرد.

در چه شرایطی می توان بلیط هواپیما را بدون جریمه کنسل کرد؟ 

استرداد بدون جریمه امکانی است که به‌کمک آن تا ۱۲ ساعت قبل از پرواز (داخلی) می‌توانید آن را بدون هیچ جریمه‌ای کنسل کنید. این امکان نیاز به فعال‌سازی در حین خرید بلیط دارد و به‌صورت پیش‌فرض روی پروازهای داخلی فعال نیست.

مراحل استرداد بلیط هواپیما آنلاین یا حضوری

کنسل کردن بلیط هواپیما هم به‌صورت آنلاین و هم به‌صورت حضوری امکان‌پذیر است. برای استرداد آنلاین، باید به وب‌سایت یا اپلیکیشنی که بلیط را از آن خریداری کرده‌اید مراجعه کنید، وارد حساب کاربری خود شوید و در قسمت مدیریت رزرو، گزینه استرداد بلیط را انتخاب کنید. برای استرداد حضوری نیز باید به دفتر شرکت هواپیمایی یا آژانس مسافرتی که بلیط را از آن تهیه کرده‌اید مراجعه کنید. 

مراحل استرداد آنلاین بلیط هواپیما

• ورود به حساب کاربری: ابتدا وارد حساب کاربری خود در وب‌سایت یا اپلیکیشنی که بلیط را از آن خریداری کرده‌اید شوید.
• دسترسی به بخش «سفرهای من»: در حساب کاربری خود، به بخش مربوط به سفرهای خود یا بلیط‌های خریداری‌شده‌تان (معمولا «سفرهای من» یا مشابه آن) مراجعه کنید.
• انتخاب بلیط و بررسی جزئیات: بلیط موردنظر برای استرداد را انتخاب کنید و جزئیات آن را بررسی کنید.
• انتخاب مسیر و مسافر: در صورت داشتن بلیط رفت‌وبرگشت، مسیر و مسافری که قصد استرداد بلیط او را دارید انتخاب کنید.
• انتخاب دلیل استرداد: دلیل انصراف از پرواز را از میان گزینه‌های موجود انتخاب کنید (مثلا «به‌دلایل شخصی» یا «لغو پرواز توسط ایرلاین»).
• ثبت نهایی درخواست: درخواست استرداد را ثبت کنید.
• پیگیری وضعیت استرداد: پس از ثبت درخواست، وضعیت آن را در حساب کاربری خود پیگیری کنید.

مدارک لازم برای استرداد بلیط هواپیما

مدارک اصلی که برای استرداد بلیط هواپیما نیاز دارید عبارتند از:

• اصل بلیط
• کارت شناسایی معتبر (مانند کارت ملی، شناسنامه یا گذرنامه)

در صورت وجود شرایط خاص مانند مشکلات پزشکی یا فوت، ارائه مدارک مستند مانند گواهی پزشکی یا مدارک فوت بستگان نیز الزامی است.

کنسلی بلیط توسط ایرلاین | مسافر چه حقوقی دارد؟

طبق قوانین سازمان هواپیمایی کشوری، برای کنسلی بلیط توسط ایرلاین‌ها قوانینی وجود دارد که طبق آن شرکت‌های هواپیمایی موظف به پرداخت بخشی از وجه بلیط هستند. میزان این وجه با توجه به زمان کنسلی بلیط متفاوت است: 

• اگر ابطال پرواز از زمان خرید بلیط تا یک هفته قبل از انجام پرواز انجام شود، ایرلاین موظف به پرداخت کامل وجه بلیط است.
• اگر ابطال پرواز از شش روز تا ۲۴ ساعت قبل از انجام پرواز صورت گیرد، شرکت هواپیمایی موظف به پرداخت کامل وجه بلیط و ارائه یک بلیط مشابه با ۳۰ درصد تخفیف از لحاظ مسیر و کلاس پروازی به مسافر است.
• اگر ابطال از ۲۴ ساعت مانده تا زمان انجام پرواز انجام شود، ایرلاین موظف به پرداخت کامل وجه و ارائه یک فقره بلیط نیم‌بها و مشابه مسیر و کلاس پروازی قبلی است.
• ارائه بلیط مشابه از لحاظ مسیر و کلاس پروازی در اولین فرصت زمانی انجام می‌گیرد. همچنین در صورت انتقال مسافر توسط سایر ایرلاین‌ها، باید بدون پرداخت هزینه، بدون دریافت مابه‌التفاوت از مسافر یا خسارت انجام شود.

مدت زمان بازگشت مبلغ استرداد پس از کنسلی چقدر است؟ 

به‌صورت کلی، مدت زمان بازگشت مبلغ استرداد پس از کنسلی بلیط به عوامل مختلفی بستگی دارد، اما معمولا حداکثر تا ۷۲ ساعت کاری پس از درخواست کنسلی، مبلغ به حساب شما واریز می‌شود. این زمان ممکن است بسته به نوع بلیط، شرکت صادرکننده و شرایط کنسلی متفاوت باشد.

استرداد بلیط کودکان و نوزادان چه تفاوتی دارد؟

تفاوت اصلی در استرداد بلیط کودکان و نوزادان در رزرو کردن صندلی برای آن‌ها است. نوزادان زیر دو سال معمولا بدون صندلی جداگانه سفر می‌کنند و فقط حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از قیمت بلیط بزرگسال برای آن‌ها پرداخت می‌شود، اما برای کودکان ۲ تا ۱۲ سال، باید صندلی مجزا رزرو کنید و قیمت بلیط آن‌ها معمولا بین ۷۵ تا ۹۰ درصد بلیط بزرگسال است. برای کنسلی بلیط نوزادان زیر دو سال معمولا جریمه‌ای در نظر گرفته نمی‌شود. برای کودکان بالای دو سال که صندلی مجزا دارند، قوانین استرداد مشابه بزرگسالان اعمال می‌شود و ممکن است جریمه‌ای برای کنسلی در نظر گرفته شود.

چگونه بفهمیم بلیط ما قابل استرداد است یا خیر؟

• برای فهمیدن این‌که بلیط شما قابل استرداد است یا خیر، باید به این موارد توجه کنید:
• نوع بلیط (سیستمی یا چارتری)
• قوانین استرداد شرکت هواپیمایی یا آژانس مسافرتی
• زمان باقی‌مانده تا پرواز

قبل از خرید بلیط هواپیما بهتر است بدانید که بلیط‌های سیستمی معمولا قابل استرداد هستند، درحالی‌که بلیط‌های چارتری معمولا این قابلیت را ندارد یا قوانین خاصی برای آن‌ها وجود دارد. برای بررسی دقیق، به سایت شرکت هواپیمایی یا آژانس مسافرتی که بلیط را از آن خریداری کرده‌اید مراجعه کنید و قوانین استرداد را مطالعه کنید.

نکات مهم قبل از خرید بلیط برای جلوگیری از مشکلات استرداد 

قوانین استرداد بلیط هواپیما در ایرلاین‌های مختلف متفاوت است، اما به‌طور کلی هرچه زمان کنسلی به زمان پرواز نزدیک‌تر باشد، جریمه بیشتری اعمال می‌شود. در بیشتر موارد، کنسلی تا ۲۴ ساعت پس از خرید بلیط بدون جریمه است. برای کنسلی در زمان‌های نزدیک‌تر به پرواز، جریمه‌ها افزایش می‌یابد. همچنین، نوع بلیط (سیستمی یا چارتری) و کلاس پروازی نیز در میزان جریمه تأثیرگذار است. قبل از کنسل کردن پرواز این چند نکته را در نظر داشته باشید: 

• زمان کنسلی: هرچه زودتر بلیط را کنسل کنید، جریمه کمتری پرداخت خواهید کرد.
• نوع بلیط: بلیط‌های سیستمی معمولا امکان استرداد دارند، اما بلیط‌های چارتری ممکن است شرایط خاصی داشته باشند یا حتی غیرقابل استرداد باشند.
• جریمه کنسلی: بسته به زمان کنسلی و نوع بلیط، ممکن است درصدی از مبلغ بلیط به‌عنوان جریمه کسر شود.
• نحوه استرداد: وجه استرداد معمولا به حساب بانکی یا اعتبار کاربری واریز می‌شود.
• اطلاع از قوانین: پیش از خرید بلیط و همچنین پیش از کنسلی، حتما قوانین و مقررات مربوط به استرداد بلیط را از ایرلاین یا آژانس مسافرتی مربوطه پیگیری کنید.
• استرداد بدون جریمه: برخی از آژانس‌ها سرویسی به نام «استرداد بدون جریمه» دارند که به کمک آن می‌توانید در شرایط خاصی بدون پرداخت جریمه بلیط خود را کنسل کنید.
• نوع بلیط: بلیط‌های سیستمی معمولا انعطاف‌پذیرتر هستند و امکان استرداد با جریمه کمتری را دارند. بلیط‌های چارتری معمولا محدودیت بیشتری در استرداد دارند و ممکن است امکان استرداد وجود نداشته باشد.
• قوانین ایرلاین: هر شرکت هواپیمایی قوانین خاص خود را برای استرداد بلیط دارد. قبل از خرید بلیط، حتما قوانین ایرلاین مربوطه را مطالعه کنید یا با پشتیبانی تماس بگیرید.
• مغایرت اطلاعات: اطمینان حاصل کنید که اطلاعات مسافر (نام و نام خانوادگی) در بلیط با اطلاعات شناسنامه یا کارت ملی مطابقت داشته باشد. مغایرت اطلاعات ممکن است باعث مشکل در استرداد شود.
• نحوه ثبت کنسلی: کنسلی بلیط معمولا از طریق پنل رزرو آنلاین یا اپلیکیشن ایرلاین قابل انجام است.
• استرداد بلیط در صورت کنسل‌شدن پرواز توسط ایرلاین: در صورتی که پرواز توسط ایرلاین کنسل شود، مسافر می‌تواند بدون جریمه بلیط خود را استرداد کند یا تاریخ پرواز را تغییر دهد.

تفاوت استرداد بلیط سیستمی و چارتری چیست؟

بلیط‌های قابل‌استرداد یا سیستمی معمولا گران‌تر هستند، اما امکان تغییر یا کنسلی آن‌ها وجود دارد. در صورت خرید این بلیط‌ها، مسافر می‌تواند در هر لحظه آن‌ها را کنسل کند و بسته به قوانین شرکت هواپیمایی، بخشی از هزینه را پس بگیرد. کنسل کردن بلیط چارتری هم معمولا شرایط و قوانین خاصی دارد که توسط شرکت چارترکننده تعیین می‌شود و ممکن است با بلیط‌های سیستمی متفاوت باشد. معمولا گفته می‌شود که بلیط‌های چارتری غیر قابل استرداد هستند یا در صورت امکان استرداد، مشمول جریمه می‌شوند. برای کنسلی بلیط چارتری، باید با شرکت چارترکننده یا آژانسی که بلیط را از آن تهیه کرده‌اید تماس بگیرید و از شرایط و میزان جریمه کنسلی مطلع شوید.

شرایط کنسلی بلیط هواپیما در پروازهای داخلی و خارجی

در پروازهای داخلی، شرایط کنسلی بلیط به دو عامل زمان اعلام کنسلی و نوع بلیط بستگی دارد: 

• کنسلی با فاصله حداقل یک روز قبل از پرواز: در این حالت، بخش عمده‌ای از هزینه بلیط به مسافر بازگردانده می‌شود و شرکت هواپیمایی تنها درصدی از مبلغ را به‌عنوان جریمه کسر می‌کند.
• کنسلی در روز پرواز: در این شرایط، میزان بازگشت وجه بسیار کمتر است و معمولا جریمه سنگین‌تری اعمال می‌شود. در برخی موارد، امکان بازگشت هیچ مبلغی وجود ندارد.
• عدم حضور در پرواز: اگر مسافر بدون اطلاع قبلی در پرواز حضور نداشته باشد، کل مبلغ بلیط سوخت محسوب می‌شود و هیچ وجهی قابل استرداد نخواهد بود.

جریمه کنسلی بلیط هواپیما خارجی توسط ایرلاین‌ها اعمال می‌شود و عواملی مانند نوع بلیط (سیستمی یا چارتر)، شناسه نرخی، زمان استرداد بلیط و کلاس‌های پروازی (اکونومی، بیزینس، پرمیوم، فرست‌کلاس) بر درصد جریمه کنسلی تاثیرگذار است. پیش از کنسلی بلیط هواپیما خارجی به این چند نکته توجه کنید: 

• شرکت‌های هواپیمایی خارجی مبلغ باقی‌مانده پس از کسر جریمه را یک تا دو ماه بعد به حساب مسافران عودت می‌دهند.
• به‌طور کلی، پروازهای خارجی ممکن است سیستمی یا چارتری باشند و بلیط سیستمی نیز لزوما به معنای قابل‌استرداد بودن نیست.
• اگر حین جستجوی یک مسیر، نوشته «NON-REFUNDABLE» را مشاهده کردید، یعنی آن بلیط از لحظه صدور غیرقابل‌استرداد است و در صورت کنسلی، هیچ مبلغی به شما برنمی‌گردد.
• مسافر می‌تواند پیش از رزرو، قوانین مربوط به کنسلی را مطالعه کند. عبارت «penalties» به جریمه کنسلی اشاره دارد.

نکته: شرایط دقیق استرداد وجه ممکن است در ایرلاین‌های مختلف و مسیرهای پروازی متفاوت باشد. پیش از اقدام به کنسلی، بهتر است با شرکت هواپیمایی مربوطه تماس بگیرید.

جریمه استرداد بلیط هواپیما 

جریمه کنسلی بلیط هواپیما، مبلغی است که در صورت لغو بلیط توسط مسافر، از مبلغ پرداختی کسر می‌شود. میزان جریمه کنسلی بلیط هواپیما بر اساس زمان کنسلی و قوانین شرکت هواپیمایی مربوطه محاسبه می‌شود. به‌طور کلی، هرچه به زمان پرواز نزدیک‌تر شوید، جریمه کنسلی افزایش می‌یابد. در برخی موارد، کنسلی تا ۲۴ ساعت قبل از پرواز ممکن است بدون جریمه یا با جریمه کمتری همراه باشد، درحالی‌که کنسلی در آخرین ساعات قبل از پرواز ممکن است جریمه کامل یا نزدیک به کامل را به دنبال داشته باشد. محاسبه جریمه کنسلی بلیط هواپیما به این شیوه انجام می‌شود: 

• ۲۴ تا ۷۲ ساعت قبل از پرواز: معمولا جریمه ۳۰ تا ۵۰ درصد از مبلغ بلیط اعمال می‌شود.
• ۷۲ تا ۴۸ ساعت قبل از پرواز: جریمه ممکن است به ۵۰ درصد یا بیشتر افزایش یابد.
• ۴۸ تا ۲۴ ساعت قبل از پرواز: جریمه معمولا ۶۰ درصد یا بیشتر است.
• کمتر از ۲۴ ساعت قبل از پرواز: جریمه می‌تواند ۷۰ تا ۱۰۰ درصد از مبلغ بلیط باشد.

استرداد بلیط هواپیما از سایت سفرمارکت 

در حالت کلی، تنها بلیط‌های هواپیما سیستمی مشمول کنسلی می‌شوند و بلیط‌های چارتری یا آن دسته بلیط‌هایی که در کلاس نرخی ارزان‌قیمت هستند، غیرقابل‌استرداد محسوب می‌شوند. در صورتی که اقدام به رزرو بلیط هواپیما از سفرمارکت کرده‌اید و قصد کنسل کردن آن را دارید، می‌توانید به‌صورت آنلاین درخواست کنسلی آن را ثبت کنید. بعد از آن، ایرلاین مربوطه بر اساس قوانین و زمان باقی‌مانده تا شروع پرواز، میزان جریمه کنسلی را مشخص می‌کند و بعد از کسر مبلغ جریمه کنسلی، مابقی مبلغ توسط سفرمارکت به حساب شما بازگشت داده می‌شود. 

سخن پایانی 

گاهی پیش می‌آید که به‌دلایل مختلف مجبور به لغو یا تغییر پرواز خود شوید. در این شرایط، آگاهی از قوانین استرداد بلیط هواپیما می‌تواند از تحمیل هزینه‌های غیرمنتظره جلوگیری کند. استرداد بلیط‌های سیستمی و چارتر تفاوت‌های اساسی دارند. بلیط‌های سیستمی معمولا تحت قوانین مشخصی امکان کنسلی و بازگشت وجه دارند، درحالی‌که بلیط‌های چارتر در بیشتر موارد غیرقابل‌استرداد هستند. نکته کلیدی این است که هرچه زودتر برای کنسلی اقدام کنید، جریمه کمتری پرداخت خواهید کرد؛ چون میزان جریمه اغلب به فاصله زمانی تا پرواز بستگی دارد. شرکت‌های هواپیمایی مختلف، سیاست‌های متفاوتی درخصوص کارمزد و مهلت استرداد دارند. بنابراین، قبل از خرید بلیط حتما شرایط کنسلی و استرداد را در وب‌سایت ایرلاین یا از طریق آژانس مسافرتی بررسی کنید.