همه چیز درباره جشن دیوالی هند | جشن نور و برکت هندی ها
تاریخ انتشار: ۰۴ بهمن ۱۴۰۴
دیوالی یکی از بزرگترین جشنهای مذهبی در هند است که به جشنواره نور نیز معروف است. این جشن نماد پیروزی خوبی بر بدی و روشنایی بر تاریکی است. در این ایام، مردم خانهها و خیابانها را با چراغ و شمع تزیین میکنند، لباس نو به تن میکنند و برای استقبال از سال نو هندی آماده میشوند. اما دیوالی چه تاریخی برگزار میشود؟ چه مراسم و رسوم خاصی در این جشن وجود دارد؟ و چرا هر سال میلیونها نفر برای شرکت در این رویداد از سراسر جهان در تور هند شرکت میکنند؟ در ادامه به این پرسشها پاسخ خواهیم داد و شما را با حالوهوای این جشن زیبا آشنا خواهیم کرد.
معرفی جشن دیوالی هند
دیوالی از دو کلمه سانسکریت «دیپا» به معنی چراغ روغنی و «آوالی» به معنی صف یا ردیف تشکیل شده است. این نام بهخوبی حالوهوای جشن را نشان میدهد، چرا که در این روز مردم خانههای خود را با فانوسهای نارنجیرنگی به نام «دیا» روشن میکنند. در طول جشن دیوالی، کسبوکارها تعطیل میشود و مردم از مهمانان خود با شام و شیرینیهای خوشمزه پذیرایی میکنند.
دیوالی فقط مختص به هندوها نیست و جینها، سیکها و بوداییان نیوار نیز آن را جشن میگیرند. این جشن معمولاً در تاریکترین شب ماه قمری کارتیکا که اغلب از اواسط مهر تا اوایل آبان است، برگزار میشود و پنج روز طول میکشد. البته تاریخ دقیق آن بسته به تقویم قمری متفاوت است.
فرهنگ مردمی و آداب جشن دیوالی هند
جشن دیوالی هند یکی از مهمترین رویدادهای فرهنگی این کشور است که با آدابورسوم مختلف گرامی داشته میشود. در ادامه برخی از مهمترین آداب این جشن را میبینید:
- تزیین کردن منازل:مردم پیش از جشن، خانههای خود را تمیز میکنند و با گلهای رنگی، طرحهای سنتی رنگولی و چراغهای رنگی تزیین میکنند.
- روشن کردن فانوس و شمع:در شب دیوالی، هزاران فانوس سفالی کوچک به نام «دیا» و شمع در اطراف خانهها و خیابانها روشن میشود تا پیروزی نور بر تاریکی را نشان دهد.
- پوشیدن لباس نو و هدیه دادن:مردم لباس نو میپوشند و خانوادهها به یکدیگر شیرینیهای محلی، سکه یا پول هدیه میدهند.
- آتشبازی و جشن خیابانی:در بسیاری از شهرها آتشبازیهای خیابانی برگزار میشود. با وجود محدودیتهای زیستمحیطی در برخی ایالتها، آتشبازی خانگی همچنان بخشی از این جشن است.
تاریخچه جشن دیوالی در هند
دیوالی یکی از جشنهای قدیمی هند است که سابقه آن به دستکم دو هزار سال میرسد. قدیمیترین اشاره مکتوب به این جشن در متون باستانی هندو دیده شده است؛ مثلاً در کتاب کاماسوترا از رسومی شبیه دیوالی نام برده شده است. پورانها نیز داستانها و مراسم متنوع دیوالی را شرح میدهند. در سدههای میانه، مورخان و جهانگردان خارجی مانند علومی و کنتها نیز به جشن دیوالی اشاره کردهاند.
دیوالی ارتباط زیادی با اساطیر و آیینهای هندو دارد. در شمال هند، دیوالی به یاد بازگشت رام به شهر آیودهیا پس از پیروزی بر شیطان راونا و نجات همسرش سیتا برگزار میشود. مردم این شهر رام را بهعنوان تجسم خداوند ویشنو میدانستند و برای استقبال از او میلیونها چراغ روشن کردند. در جنوب هند نیز دیوالی با داستان پیروزی کریشنا بر دیو ناراکاسور و نماد رهایی اسیران و برقراری عدالت مرتبط است. بهمرورزمان، دیوالی در سراسر هند گسترده شد و رنگ و لعاب محلی فراوانی به خود گرفت؛ بهگونهای که امروزه حتی در بسیاری از کشورهای جنوب آسیا جشنهای نور تعطیلات رسمی ملی محسوب میشوند.
دیوالی و رسوم پنج روزه اش
دیوالی در پنج روز برگزار میشود و در هر روز این جشن، مراسم خاصی برگزار میشود:
- روز اول جشن دیوالی: جشن دیوالی با روز دهانتِراس آغاز میشود. در این روز، مردم خانه و محل کار خود را تمیز میکنند. بعضیها هم کف خانه خود را با گلهای تازه یا شنهای رنگی تزیین میکنند. بر اساس باورهای قدیمی، خرید طلا، نقره یا ظروف جدید در این روز خوشیمن است و برکت و ثروت را به خانه میآورد. همچنین مردم برای خدایان ثروت، کوبرا و لاکشمی دعا و نیایش انجام میدهند. در کنار این مراسم، بعضی از مردم نیز به یاد دهانوانتاری، خدای پزشکی آیین کوچکی برگزار میکنند. در اسطورهها آمده است که او ابزارهای درمانی و نوشیدنی جاودانگی را از دریای شیر بیرون آورده است.
- روز دوم جشن دیوالی: این روز که به نام ناراک چاتورداشی شناخته میشود، به یاد پیروزی کریشنا بر دیو ناراکاسورا جشن گرفته میشود. مردم در این روز صبح زود بیدار میشوند، حمام روغنی میگیرند و برگهای بامبو یا چوبهای معطر میسوزانند تا هوا خوشبو شود. این روز نماد پیروزی روشنایی بر تاریکی است. در برخی خانوادهها، آدمکهایی از دیوها ساخته و سوزانده میشود. در ایالتهایی مانند گوا و مناطق جنوبی هند هم این روز با موسیقی، رقص و جشنهای خیابانی جشن گرفته میشود.
- روز سوم جشن دیوالی: روز سوم، مهمترین و زیباترین شب جشن دیوالی است. در این شب، ماه کامل در آسمان میدرخشد و مردم با روشن کردن هزاران چراغ و شمع، خانهها و خیابانها را نورانی میکنند. خانوادهها در این شب برای الهه لاکشمی «الهه ثروت» و گانش «خدای دانش» دعا میخوانند و از آنها میخواهند سالی پر از برکت و موفقیت داشته باشند. اعضای خانواده لباسهای نو میپوشند، غذاهای خانگی و شیرینیهایی مانند لدو، بارفی و جلبی میخورند و با آتشبازی و فشفشه شادی خود را نشان میدهند. معابد معروفی مانند کالیگهات و داکشینشوار در شهر کلکته هم میزبان بزرگترین و باشکوهترین مراسمها هستند.
- روز چهارم جشن دیوالی: در برخی مناطق هند، روز چهارم دیوالی را گاواردان پوجا مینامند. این روز به داستان کمک خدای کریشنا به مردم ورینداوان اختصاص دارد. روایت است که کریشنا کوه گاواردان را بلند کرد تا اهالی دهکده را از باران شدید خدای ایندرا نجات دهد. به همین مناسبت، مردم سفرههای بزرگی از غذا به نام آنّاکوت آماده میکنند و مراسم سپاسگزاری برگزار میکنند. در برخی فرهنگها نیز این روز بهعنوان روز شوهر و زن شناخته میشود و زنان برای شوهران خود هدیه میخرند یا آیینهای ویژهای اجرا میکنند.
- روز پنجم جشن دیوالی: آخرین روز جشن دیوالی به بهاگ بیج معروف است و به پیوند خواهر و برادر اختصاص دارد. طبق داستانی قدیمی، خدای مرگ «یاماراژ» از خواهر خود «یامونا» دعوت کرد و او با گذاشتن «تیکا» بر پیشانی برادرش از او استقبال نمود. از آن زمان، در این روز خواهران با نیایش و گذاشتن تیکا بر پیشانی برادرانشان، احترام و محبت خود را نشان میدهند و برادران نیز به پاس این سنت، هدیهای مانند پول یا لباس نو به خواهرانشان تقدیم میکنند.
جشن دیوالی هند در کدام شهرها برگزار میشود؟
دیوالی تقریباً در همه جای هند و حتی در میان جوامع هندی در کشورهای دیگر برگزار میشود، اما برخی از شهرهای هند در این ایام مراسم ویژهای دارند:
- واراناسی: این شهر مقدس کنار رود گنگ قرار دارد و در شب دیوالی، مردم هزاران چراغ روی پلکان و قایقها روشن میکنند. در دیو دیپاولی که دو هفته پس از دیوالی برگزار میشود، پلهها و سکوهایی که به رود گنگ ختم میشوند، با بیش از یک میلیون چراغ میدرخشند. قایقسواری شبانه و تماشای مراسم گنگا آرتی از دیدنیترین بخشهای جشن هستند.
- آیودیا: این شهر زادگاه خدای راما است و در دیوالی، مردم شهر میلیونها چراغ روی کرانه رود ساریو روشن میکنند و هر سال تلاش دارند رکورد بیشترین تعداد چراغ روشنشده در جهان را بشکنند. اجرای نمایشهای سنتی رام لیلا و قایقسواریهای شبانه هم فضای شهر را تماشاییتر میکند و گردشگران زیادی را به آیودیا میکشاند.
- جیپور: در این ایام، کاخها و بازارهای شهر با نورهای رنگی تزیین میشوند. مردم هم با پخش شیرینیهای سنتی مثل گوار و منوی جادوی راجستانی، شادی و خوشحالی خود را جشن میگیرند.
- بمبئی: در کنار دریای عرب به ویژه ساحل مارین درایو، مراسم آتشبازی برگزار میشود.
- آمریتسار: معبد طلایی در ایالت پنجاب در شب دیوالی با شمعها و چراغهای بیشمار روشن میشود و منظرهای شگفتانگیز به وجود میآورد. سیکها این روز را با آیین بندِ چهور دیواس جشن میگیرند و غذاخوری رایگان لانگار از مهمانان پذیرایی میکند.
- کلکته: جشن دیوالی با مراسم مذهبی کالیپوژا برگزار میشود. در این شب، مردم برای الهه کالی در معابد معروفی مثل کالیگهات و داکشینشوار دعا و نیایش میکنند. این آیین یکی از بخشهای مهم جشن دیوالی در شرق هند است. خیابانها و بازارهای شهر هم با چراغها و تزیینات رنگارنگ، حالوهوایی بسیار شادی پیدا میکنند.
- دهلی نو: بازارهای بزرگ مانند چاندنی چوک و پارانته والی گلی چراغانی میشوند و مراکز خرید هم تخفیفهای ویژه دارند. نمایش نور در معبد آکشاردهام و آتشبازی در حوالی گیت هند نیز تماشایی است.
- اودایپور: این شهر که به شهر دریاچهها معروف است، در شب دیوالی با روشن شدن کاخها و دریاچه پیچولا منظرهای رمانتیک پیدا میکند. قایقسواری زیر نور چراغها یکی از محبوبترین تفریحات گردشگران در این زمان است.
- گوا: در این ایالت ساحلی، دیوالی با آیین ویژه سوختن عروسک ناراکاسورا برگزار میشود. در این مراسم، مجسمههای بزرگ از دیو ناراکاسورا ساخته و سپس سوزانده میشوند که نماد پیروزی خیر بر شر است.
- چنای: مردم این شهر روز دیوالی را با حمام روغنی صبحگاهی آغاز میکنند، به معبد کاپالیشوارار میروند، لباسهای ابریشمی نو میپوشند و شیرینی معروف ادهیراسام میخورند.
بر اساس تقویم هندو، دیوالی در سال ۲۰۲۵ از ۱۸ تا ۲۲ اکتبر (۲۶ تا ۳۰ مهر ۱۴۰۴) برگزار میشود و مهمترین روز آن ۲۰ اکتبر است.
- ۲۰۲۶: یکشنبه ۸ نوامبر – ۱۷ آبان ۱۴۰۵
- ۲۰۲۷: جمعه ۲۹ اکتبر – ۷ آبان ۱۴۰۶
- ۲۰۲۸: سهشنبه ۱۷ اکتبر – ۲۶ مهر ۱۴۰۷
سخن پایانی
جشن دیوالی هند تنها یک مراسم مذهبی نیست، بلکه نمادی از پیروزی نور بر تاریکی و خوبی بر بدی است. این جشن در سراسر هند و در جوامع هندی در کشورهای دیگر نیز برگزار میشود. در این ایام، مردم خانهها و فضاهای خود را با چراغها و شمعها تزیین میکنند، لباسهای نو میپوشند و آتشبازی برپا میکنند تا فضایی شاد و پر از امید ایجاد کنند. دیوالی پنج روز طول میکشد و هر روز آن با مراسم و سنتهای خاصی همراه است. از شهرهای تاریخی مانند واراناسی و آیودیا گرفته تا بمبئی و گوا، هر گوشه هند رنگ و حالوهوای خاص خود را دارد. از نظر مفهوم، دیوالی شباهتهایی به جشن چهارشنبهسوری در ایران دارد و هر دو جشن فرصتی برای استقبال از نور و آغاز سال نو هستند.
سوالات متداول
۱- بزرگترین مراسم دیوالی در کدام شهرها برگزار میشود؟
طبق گزارشهای گردشگری، شهرهای وارناسی و آیودهیا در ایالت اوتارپرادش بزرگترین و پرشورترین جشنهای دیوالی را در هند برگزار میکنند.
۲- بهترین مقصدها برای دیدن جشن دیوالی کداماند؟
شهرهای واراناسی، جیپور، دهلینو و گوا از محبوبترین مقصدها هستند، چون مراسمها و جشنهای دیوالی در آنها باشکوه و زیبایی خاصی برگزار میشود.
۳- تاریخ جشن دیوالی هند در سال ۲۰۲۶ یا ۱۴۰۵ چه زمانی است؟
جشن دیوالی هند در سال ۲۰۲۶، در روز یکشنبه ۸ نوامبر برگزار میشود که در تقویم شمسی برابر با ۱۷ آبان ۱۴۰۵ است.
۴- جشن دیوالی چند روز طول میکشد؟
جشن دیوالی در هند پنج روز ادامه دارد و هر روز آن مراسم و آیینهای خاص خودش را دارد.
